İhracatçılarının örgütlenmeleri, II. Dünya Savaşı öncesi tüm dünyada yaşanan zor ekonomik koşulları aşmak amacıyla düşünülmüş ve 1937 yılında başlayan çalışmalar sonucunda 1940 yılında gerçekleşmiştir. İhracatçı Birlikleri, ekonominin dinamiği dış ticaretin, ekonomiye fayda getirici ve büyütücü unsuru olan ihracatın organize bir şekilde gerçekleştirilmesine yönelik fonksiyonlarda bulunmaktadırlar.
Türkiye'deki İhracatçı Birlikleri, belli kriterleri yerine getirmeleri şartıyla Bakanlar Kurulu kararı ile kurulan ve Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı' na bağlı örgütlerdir. Bu birliklerin bir üst kurulu olan Türkiye İhracatçılar Meclisi bulunmaktadır.
Birliğe bağlı olmayanın ihracat faaliyetinde bulunamadığı ve sonuç olarak Türkiye’de ihracatçı olarak tanımlanmadığı söylenebilir. Hem bu zorunluluk hem de son 60 yıldır gerçekleştirdikleri katma değer ile ihracatçı birlikleri ülkemizde büyük önem arz etmektedirler.
Halen Türkiye genelinde 20 sektörel bazda 57 birlik halinde çalışmalarını sürdüren yaklaşık 50.000 üyesi bulunan İhracatçı Birlikleri, bu üyelerin mesleki dayanışmasını sağlayan, dış piyasalardaki gelişmelerin yakından takip edilerek ihracatçılarımızın bilgilendirilmesi, pazar araştırmaları, yeni pazarların bulunması, tanıtım ve fuar organizasyonları gibi birçok çalışmaları üyelerinin hizmetine sunmaktadır.
İhracatçı Birliklerinin kurulmasındaki amaç, tabii ki ihracat faaliyetleriyle ilgilidir. Yani ihracatın geliştirilmesi, düzenlenmesi, desteklenmesi, koordinasyonu ve nihayetinde beklenen katma değerin ülke ekonomisine sağlanması gibi genel amaçlara ulaşabilmek gayretidir. Cumhuriyetin ilk döneminde genç ekonominin gelişmesini sağlayacak olan temel bir dinamikte ihracat işlemleriydi. Böylece, ihracat faaliyetlerine ülke bazında koordinasyon sağlanması ve bir sistem dahilinde yürütülmesi amacıyla ihracat yapan ihracatçı girişimciler organize bir örgüt yapısı içerisinde birleştirilmeleri kararlaştırılmıştır.
Ülkemiz ihracatçılarının örgütlenmeleri, ülke içerisinde üretilen ürünlerin yurt dışına satılmasında karşılaşılan sorunların giderilmesi ve değerine satılmasının temini ihtiyacı ile İhracatçı Birlikleri kurulmuşlardır.
Yapıları itibariyle, madde bazında birer ihtisas kuruluşu olan İhracatçı Birlikleri, maddelerin üretim ve ihracatının dengelenmesi ve artırılmasında belirli hedefler doğrultusunda, büyük bir kararlılıkla hizmetlerine devam etmekte ve ülkemiz sanayisinin yönlendirilmesinde etkin rol almaktadırlar.
İhracat ile ilgili bütün işlemler, 1937 yılında temeli atılan ve bugün sayısı 57’e ulaşan İhracatçı Birlikleri tarafından gerçekleştirilmektedir. İhracatçı Birlikleri, ihracatın artırılmasına katkı sağlamak amacıyla, ihracatçıların mesleki faaliyetlerini ve ilişkilerini düzenlemek, sorunlarına çözüm bulmak, yol göstermek ve ihracatın ülke menfaatleri doğrultusunda gelişmesini sağlamak amacıyla kurulmuştur.
2. İhracatçı Birliklerinin Tarihçesi[3]
1930 ve 1940’lı Yıllar
Dış ticarette teşkilatlandırmanın ilk adımı olan 3018 sayılı kanunun 7. maddesine istinaden, 4 Mart 1937 tarih ve 2/6107 sayılı kararname ile ilk İhracatçı Birliği kurulmuştur:
“Doğu Vilayetlerinin kalkınma planı içerisinde esaslı bir yer tutan canlı hayvan ticaretinin uğradığı iktisadi güçlükleri düzeltmek maksadıyla doğu ve cenup vilayetlerinde şimdilik yalnız koyun ağır hayvanları ihracı işleri ile meşgul olmak üzere Tacir Birlikleri kurulması gerekli görüldüğünden bu maksatla 3018 sayılı kanunun 7 inci maddesinin tatbiki ve icap eden statülerin ihzar ve tespiti için İktisad Vekilliğine salahiyet verilmesi adı geçen Vekilliğin 30/1/937 tarih ve 4887/62 sayılı tezkeresiyle yapılan teklifi üzerine İcra Vekilleri Heyetince 4/3/937’de onanmıştır.”
Dış ticarette bu ilk örgütlenme hareketinin sebebi, doğu bölgelerimizin hemen hemen tek ihracat konusu olan canlı hayvanların tek alıcısının sadece Sovyetler Birliği’nin olması ve buna karşın ihracatın çeşitli kişilerce yapılması, dolayısıyla ihraç fiyatlarının, ihracatçılarımızın kendi aralarındaki rekabeti nedeniyle, ülkemiz aleyhine oluşmasıdır. Bundan dolayı, ihracattaki bu sorunun aşılabilmesi için tek talep karşısında tek arzla çıkmak ihtiyacı duyulmuş ve bu amaçla ihracatçılar tek bir Birlikte toplanmış ve ihracat yapılabilme hakkı sadece bu birliğe-Doğu ve Cenup Vilayetleri Mıntıkası canlı Hayvan İhracatçıları Birliği Türk Anonim Şirketi isminde- verilmiştir. Bu birliğin anonim şirketi olarak kurulmasının sebebi, bizzat ticaret yapabilecek bir hukuki bünyeye sahip olması gerekliliğinden kaynaklanmaktadır.
1939 yılına gelindiğinde, İhracatçı Birlikleri açısından önemli bir gelişme olarak; 3614 sayılı Ticaret Vekaleti Teşkilat ve Vazifelerine Dair Kanun’un 8. maddesi ile “Teşkilatlandırma Umum Müdürlüğünün Tarım Kredi ve Satış Kooperatifleri ve Birlikleri ile Tüccar Birlikleri ve Toprak Mahsullerinin kuruluş, işleyiş ve kontrolüne ait muamele ve hizmetleri ifa etmekle mükellef olduğu” hükmü getirilmiş, böylece İhracatçı Birliklerinin devlet şemsiyesi altında oluşumu ile ilgili önemli bir adım atılmıştır.
Yine 3018 sayılı kanunun 7. maddesine istinaden, İcra Vekilleri Heyetince onaylanarak Ticaret Vekaleti’ne gönderilen ana sözleşme çerçevesinde 29.09.1939 tarihinde İzmir’de toplanan 52 kuru meyve ihracatçısı, İzmir Kuru meyve İhracatçıları Birliği’ni kurmuşlardır.
25 Mart 1940 tarih ve 4467 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulan, 19.03.1940 tarih ve 13093 sayılı bakanlar Kurulu kararı ile,
- Doğu ve cenup Vilayetleri Mıntıkası Canlı Hayvan İhracatçıları Birliği Türk A.Ş.’nin faaliyet bölgesi sadece doğu illerini kapsayacak şekilde değiştirilmiştir.
- Merkezi Mersin’de olmak üzere “Cenup Vilayetleri Canlı Hayvan İhracatçıları Birliği” kurulmuştur.
- Merkezi İzmir’de olmak üzere “Garp Vilayetleri Canlı Hayvan İhracatçıları Birliği” kurulmuştur.
- İlk defa olarak doğrudan ticaretle iştigal etmeyen İhracatçı Birliklerine ait ilk Tip Statü yürürlüğe konmuştur.
Diğer taraftan, aynı tarihli 13094 sayılı Bakanlar Kurulu kanunu ile; önceden kurulan İzmir Pamuk İhracatçıları, İzmir Kuru meyve İhracatçıları, Türkiye Tiftik ve Yapağı İhracatçıları, Çukurova Pamuk İhracatçıları, Türkiye Zeytinyağı ve Nebati Yağlar İhracatçıları Birlikleri, 13093 sayılı kararname ile yürürlüğe konulan statü çerçevesinde unvan, faaliyet alanı ve konular bakımından yeniden düzenlenerek teşkil olunmuştur.
1950’li Yıllar
Savaş sonrası dönem, dünya ticaretinde hızlı bir gelişme olmuştur. 1950 yılı ortalarında çok partili dönemin başlaması ile birlikte, ülke ekonomisinde izlenen politika da büyük ölçüde değişiklik göstermiştir. İhracatçı Birlikleri adına ilk gelişme, daha önce 1940 yılında merkezi Giresun’da kurulan Türkiye Fındık İhracatçıları Birliği ardından İstanbul’da da “İstanbul Fındık İhracatçıları Birliği” 5.7.1951 tarihinde 3/13331 sayılı kararname ile kurulmasıdır. 1956 yılında ihracatçılar cephesinde yeni bir örgütlenme hareketi dikkat çekmektedir. Bu defa merkezi Mersin’de olmak üzere kendi alanında ilk birlik olan “Türkiye Narenciye İhracatçılar Birliği” kurulmuştur. Bunu izleyen 6 ay içerisinde, aynı ilde “Türkiye Cenup Sahilleri Tatlı Su ve Deniz mamulleri İhracatçıları Birliği” kurulmuştur. 1958 yılının başında Marmara bölgesindeki ihracatçılar aynı amaçla “İstanbul Balık İhracatçıları Birliği”ni kurmuşlardır.
1960 ve 1970’li Yıllar
1960 yılının hemen başında, İhracatçı Birliklerinin Tıp Statüsünde iki maddelik değişiklik yapılmış ve bu değişiklikten sonra, 1986 yılına kadar, 1940 yılında çıkarılan ana statüye bağlı kalınmıştır. Bu ararda, ülkemiz ihracatını arttırmak ve sağlam bir yapıya kavuşturmak amacı ile 27 Ekim 1960 tarih ve 118 sayılı kanun ile özel hukuk hükümlerine tabi ve tüzel kişiliğe sahip bir kamu kuruluşu olarak İhracatı Geliştirme Etüd merkezi (İGEME) kurulmuştur. 1963 yılında İzmir’de “Türkiye Çekirdeksiz Kuru Üzüm İhracatçıları Birliği” kurulmuştur. 1960’lı yılların son gelişmesi olan ve günümüzde faaliyetlerini başarıyla sürdüren “Ege Tütün İhracatçıları Birliği” kurulmuştur.
1970’li yıllarda birlikler açısından yaşanılan gelişmeler de ilk olarak ağaç mamulleri ve orman ürünleri ihracatçılarının tek bir güç oluşturmak amacıyla teşkilatlanarak bir araya gelerek 1973 yılında “Türkiye Ağaç Mamulleri ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği” İstanbul’da kurulmuştur. Yine aynı yılda Mersin’de orman ürünleri ihracatçıları örgütlenmişler ve “Türkiye Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği” kurulmuştur. 70’li yıllarda kötü giden dünya ekonomisine karşın imkan geliştirmek için rekabeti arttırıcı faaliyetlere girişilmiş ve rekabet gücüne sahip olan malların ihracına önem verilmiştir. Bu bazda, İstanbul, İzmir ve Mersin’de İplik Hambez ve Mamulleri İhracatçıları Birlikleri kurulmuştur. Maden ihracatçıları da ilk defa 1976 yılında örgütlenme yoluna gitmişler ve İstanbul’da “Türkiye Maden İhracatçıları Birliği” kurulmuştur. Yeni bir oluşum da hazır giyim ve konfeksiyon ihracatçıları açısından yaşanmıştır. İlk 1978 yılının Nisan ayında İstanbul’da “Türkiye hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birlikleri” kurulmuştur. Bu birliği 5 ay sonra kurulan “İzmir Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği” takip etmiştir.
1980 ve 1990’lı Yıllar
1980 sonrası ülke ekonomisinin en belirgin özelliklerinden birisi, enflasyon oranının yüksek değerlerde tutulması, diğeri ise ekonominin hızlı bir dışa açılma süreci yaşamasıdır. 24 Ocak 1980 kararları ile: iç pazara dönük “ithal ikamesi” modeli yerine “ihracata yönelik sanayileşme” modeli benimsenmiş; gerçekçi kur politikasına geçilmiş, faiz hadlerinin piyasadaki fon arz ve talebine göre belirlenmesi benimsenmiş;kamu kesimince üretilen mallarda sübvansiyonlar kaldırılmış vb. gibi değişimler gerçekleştirilmiştir. Bu değişiklerde ihracat faaliyetlerini etkilemiştir.
Ticaret Bakanlığı’nın İhracat 1980/1 sayılı kararı ile İhracatçı Birliklerinde yankılar uyandırmıştır. Bu karar ile, birliklerin tüm üyelerinin serbest ihracat beyannemelerini Gümrük İdarelerine vermeden önce, Birliklere müracaat ederek, üye olduklarına dair kayıt koydurmaları ve nispi aidat ödemelerinin sağlanması amacıyla birliklerin hayatiyeti açısından bir dönüm noktası olmuştur. Yine 1980’li yıllarda ve ilk olarak 1982 yılında AB tarafından uygulanmaya başlanan Türkiye çıkışlı tekstil ve konfeksiyon ürünleri ihracatına getirilen sınırlamalarla ilgili müzakereler sürekli olarak Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı denetiminde İhracatçı Birlikleri heyetlerince yürütülmüş ve bu konuda birlikler daima aktif roller üstlenmişlerdir. Ülke ekonomisinde bu denli ağırlığı olan tekstil konusunda örgütlemenin zorunluluğu doğmuştur. Bu nedenle, 1983 tarihinde Mersin’de Çukurova Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği unvanı ile yeni bir birlik kurulmuştur.
1983 yılı sonrasında ihracatla ilgili mevzuatta bazı değişiklikler yapılmıştır. 14.12.1983 tarih, 198 sayılı KHK ile Başbakanlığa bağlı Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı kurulmuş ve bu tarihten itibaren ihracatla ilgili her faaliyet bu kuruluş yetkili kılınmıştır. Böylece İhracatçı Birlikleri de bu müsteşarlığa bağlanmıştır.
1986 yılına gelindiğinde uygulamaya konulan değişiklikle 1940 yılından bu yana, 46 yıl sonra İhracatçı Birlikleri yeni bir statüye kavuşturulmuştur. Bu değişiklik birliklerin şu anki yapılarının dinamiğini oluşturmaktadır. 06.12.1986 tarih, 19303 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 86/11159 sayılı “İhracatçı Birliklerinin Kuruluşu, İşleyişi, İşgal Sahaları, Organları, Üyelerin Hak ve Yükümlülüklerine Dair Karar” çerçevesinde ülke genelinde yeni ihracatçı birlikleri kurulmuş olup ve bazı birliklerin iştigal sahaları da değiştirilmiştir. Bu karar ile yine şu anki mevcut olan ikiden fazla birliğin bir genel sekreterlikte toplanması birlikler arası koordinasyonu güçlendirmiştir.
1991 yılında yürürlüğe giren 91/1934 sayılı bakanlar kurulu Kararı ile 8 yeni İhracatçı Birliği kurulmuş ve bazı birliklerin iştigal sahalarında veya faaliyetlerinde değişiklikler yapılmıştır. 5 Temmuz 1993 tarihinde aldığı 93/4614 sayılı kararıyla ihracatçıların sorunlarının çözümüne yönelik çalışmalar yapmak ve sektörü en üst düzeyde temsil etmek üzere tüm Birlik Yönetim Kurulu üyelerinin katılımıyla ihracatçı birliklerin bir üst kurulu durumunda olan Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) kurulmuştur. 1994 yılındaki köklü değişiklik ile Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlıkları iki ayrı Müsteşarlık olarak yeniden düzenlenmiştir. Böylece ihracat ile ilgili her türlü faaliyet ve örgüt Dış Ticaret Müsteşarlığına bağlanmıştır.
Günümüzde, Dış Ticaret Müsteşarlığı Teşkilat Kanunu’nun 6.’ncı maddesinde Müsteşarlığın bağlı kuruluşları arasında yer alan ve 60 yıllık bir geçmişe sahip olan ve kuruluş ve işleyişleri en son 2001/1301 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile düzenlenmiş bulunan İhracatçı Birlikleri halen 13 Genel Sekreterlik altında 20 değişik sektörde 57 İhracatçı Birliği ve bunlara bağlı 28 irtibat bürosu ve 2 yurtdışı temsilciliği ile hizmet vermektedir.
Yürürlükteki ihracat mevzuatının 4’üncü maddesi (d) bendi gereği, gerçek ve tüzel kişilerin ihracat faaliyetlerinde bulunabilmesi ve ihracatçı vasfına haiz olabilmesi için, konusu ile ilgili İhracatçı Birliğine üye olması gerekmektedir. İhracatçı olabilmenin resmi bir koşulu da ihraç maddesinin ilgili olduğu birliklere üye olabilmektir. 21 temel sektörde faaliyet gösteren ihracatçılar, faaliyet alanlarına göre örgütlenmiş İhracatçı Birliklerine üye olmaktadır. İhraç faaliyetlerinde bulunurken üye olduğu birliklere başvurulması ve gerekli iznin alınması ihracatçının sorumluluğundadır. İhracatçının yükümlülüğü, ilgili karar da şu şekilde tanımlanmıştır:
“İhracatçıların çalışma konularına giren birliklere üye olmaları zorunludur. Aynı konuda birden fazla birlik bulunması halinde ihracatçılar bunlardan sadece birine üye olabilirler. Bir genel sekreterlik bünyesindeki ihracatçı birliklerinden birine üye olan ihracatçı aynı genel sekreterlik bünyesinde faaliyet gösteren diğer birliklerin iştigal alanına giren maddeleri üyelik şartı aranmaksızın ihraç edebilir. Ancak, sadece üyesi olduğu birliğin hizmetlerinden yararlanır ve genel kuruluna katılabilir. Üzerinde ilgili ihracatçı birliğinin onayı bulunmayan gümrük beyannameleri gümrük idarelerince işleme konulmaz.”
Birlik üyelerinin, üyeliğin gerektirdiği yükümlülükleri ile ilgili hususları yerine getirmeleri, birliklerin amaçlarına aykırı hareket etmemeleri ve birliğe gerekli veya istenilen bilgiyi zamanında ve doğru olarak vermeleri gerekmektedir.
İhracatçı Birliklerin üyelerine yönelik üstlendiği işlemler ana başlıkları ile şunlardır:
- Danışma ve dış ilişkiler,
- Pazarlama ve tanıtım,
- Sektörel eğitim
gibi konularda üyelerine gerekli hizmetlerde ve desteklemelerde bulunmaktadırlar.
Birliklerin kuruluş ve fonksiyonlarına yönelik düzenleme “14.9.2000 tarih ve 2000/1301sayılı İhracatçı Birliklerinin Kuruluşu, İşleyişi, İşgal Sahaları, Organları, Üyelerin Hak ve Yükümlülüklerine Dair Bakanlar Kurulu Karar”, ve bu karara dayanılarak hazırlanan “Türkiye İhracatçıları Meclisi (TİM) Yönetmeliği” ve “İhracatçı Birlikleri Yönetmeliği” ‘ne dayandırılarak gerçekleştirilmektedir.
Birliklerin kurulabilmesi için bir takım şartların yerine getirilmesi gerekir. Bu şartları taşıyan talepler ilgili mercilerce olumlu bir şekilde değerlendirilmektedir. Bu ilgili mevzuatta şu şekilde belirtilmiştir. Birlikler;
a) Tarım ile ilgili sektörlerde son iki takvim yılında toplam 500.000 ABD Doları (Dolar) tutarında ihracat yapan en az 50 ihracatçının asgari 25 milyon Dolarlık,
b) Sanayi ile ilgili sektörlerde son iki takvim yılında toplam 1 milyon
Dolar tutarında ihracat yapan en az 50 ihracatçının asgari 50 milyon Dolarlık,
ihracat gerçekleştiren ve bu durumu gümrük beyannameleri ile tevsik eden veya
resmi dış ticaret istatistiklerine ilişkin kayıtlarla teyit edilen firmaların
yapacakları başvuruya istinaden Müsteşarlığın teklifi üzerine Bakanlık onayı ile
kurulur.
Birlik, kuruluşuna dair tebliğin Resmi Gazetede yayımlanmasını müteakip tüzel
kişilik kazanır ve genel sekreterin atanmasından sonra faaliyete geçer.
İhracatçı Birliklerin kurulma gayeleri çerçevesinde yerine getirmeleri gereken görevleri mevcuttur. İhracatçı Birlikleri, ihracatın ülke menfaatleri doğrultusunda gelişmesini sağlamak üzere, mesleki dayanışmayı sağlamak amacıyla kurulmuştur. Bir yandan mesleki dayanışmayı sağlarken, bir yandan da üyelerinin ihracatla ilgili işlemlerini yürütmektedir. İhracatçıları organize etmek, ihracatçıların faaliyetlerini ve ilişkilerini düzenlemek suretiyle ihracatı artırmak için kurulmuş olan ihracatçı birliklerin yerine getirmesi gereken görevleri mevcuttur. Bu görevlerin ifası, birliklerin kuruluş ve var oluş amaçlarına hizmeti gerçekleştirme imkanı sağlayacaktır. Üyelerine yönelik hizmet sunmak ya da katkıda bulunmak olan Birliklerin görevleri ilgili mevzuatta detaylı ve tanımlı bir şekilde sıralanmıştır.
Birliklerin görevleri şunlardır:
a) Mesleki ahlak ve dayanışmayı korumak,
b) İhracatın ülke menfaatine uygun olarak gelişmesine çalışmak,
c) İştigal sahasına giren maddelerin cins, nev’i ve miktar itibariyle üretim ve ihracat potansiyelinin dış taleplere göre ayarlanabilmesini temin için çalışmalar yapmak ve önerilerde bulunmak,
d) Çalışma konusuna giren malların ihracatının artırılması ve daha iyi değerlendirilebilmesi için incelemeler yapmak, kurs ve seminerler düzenlemek ve ayrıca Müsteşarlığın iznini almak kaydıyla amaç ve görevlerini geçekleştirmeye yönelik olarak vakıf kurmak veya kurulmuş olanlara iştirak etmek, sektörü ile ilgili mevcut eğitim ve öğretim kurumlarına yardımda bulunmak, yenilerinin kurulmasına öncülük etmek ve katkıda bulunmak,
a) Üyelerin çalışmalarında karşılaşacakları güçlükleri gidermeye çalışmak, alıcısı tarafından haksızlığa uğradığı tespit edilen üyelerin hakları için yetkili kuruluşlar nezdinde girişimlerde bulunmak,
b) Uluslararası kuruluşlarla mesleki bazda üyelerinin menfaatlerini ülke çıkarları çerçevesinde koruyucu ilişkiler kurmak ve geliştirmek,
c) Bütçe imkanları göz önünde tutularak, Müsteşarlığın izni almak kaydıyla, yurt içinde hizmet birimleri kurmak ve yurt dışında temsilcilik açılması için ortak yönetim kuruluna teklifte bulunmak,
d) Mensup ve üyelerine hizmet verecek taşınmaz mal almak, yaptırmak, satmak, kiralamak, rehin ve ipotek alıp vermek ve bunlarla ilgili işlemleri bütçe imkanlarını dikkate alarak yerine getirmek,
e) Üyelerine ortak hizmet verecek şirket tesis ve işletmeler kurmak, kurulmuş olanlara iştirak etmek,
f) Sergi açmak ve açılan fuar ve sergilere iştirak etmek, tanıtma faaliyetlerinde bulunmak, laboratuarlar kurmak, satış mukaveleleri geliştirmek,
g) Konuları ile ilgili olarak Müsteşarlıkça verilecek diğer görevleri yapmak.
Birlik 4 organdan oluşan bir örgüt yapısına sahiptir:
- Genel Kurul: Genel Kurul, son iki takvim yılı içinde üyesi bulunduğu birlik üzerinden fiili ihracat yapan veya ihracat kaydı ile imalat yapan ve bu durumları birlik kayıtları ile doğrulanan veya gümrük beyannameleri ile teşvik edilen ve üyelik yükümlülüklerini yerine getiren üyelerden teşekkül eder. Genel kurul toplantılarına Müsteşarlığın tayin ettiği bir temsilcide katılır ve bu temsilci gelmeden toplantılar başlamamaktadır. Yani genel kurul toplantısına, toplantı için gerekli şartların temsilci tarafından tespiti ile başlanır. Olağan genel kurul her yılın ilk dört ayı içerisinde yönetim kurulunun çağrısı üzerine toplanır. Genel kurulun toplanması, katılımcılar ve işleyişi ile ilgili düzenlemeler İhracatçı Birlikleri Yönetmeliği ile tanımlanmıştır.
Genel Kurulun üstlendiği görevler ilgili mevzuatta şöyle sıralanmıştır:
a) Birliğin çalışma programını tespit etme,
b) Yönetim kurulu veya üyeler tarafından usulüne göre gündeme ilave edilecek hususlar hakkında görüşmelerde bulunmak, karar vermek,
c) Yönetim kuruluna ilave görev ve yetki vermek,
d) Yönetim kurulunca hazırlanan raporu, hesapları, bütçeyi müzakere ve kabul ile yönetim kuruluna ibra veya reddetmek,
e) Yönetim kurulu ve denetim kurulu üyeleri ile bulunan yedeklerini seçmek.
Yönetim Kurulu: Birlik örgüt yapısının ikinci organı olan yönetim kurulu, genel kurul tarafından, birliğin içerdiği ihraç maddelerinde son iki takvim yılı itibariyle asgari
- 100.000 ABD doları karşılığı ihraç gerçekleştiren üyeler arasından iki yıl için seçilen dokuz üye ile genel sekreter ve yardımcısından oluşur. Yönetim kurulunda genel sekreter ve yardımcısının oy hakkı yoktur. Asil üyelere ek olarak, genel kurul ayrıca dokuz yedek üye seçer. Yönetim kurulu üyeleri kendi aralarında toplanarak bir başkan ve başkan vekili seçerler. Yönetim Kurulu üyeleri, işleyişi ve denetimi İhracatçı Birlikleri Yönetmeliği ile düzenlenmiştir.
Yönetim kurulunun görevleri şunlardır:
a) Birliğin kuruluş amacı ile ilgili ve üyelerinin çalışmalarına yardımcı olacak her türlü kararı alıp uygulamak,
b) Birliğin çalışma programının uygulanmasını sağlamak,genel kurula sunmak üzere teklifleri, raporları, bütçeyi ve hesapları hazırlamak,
c) Olağan ve olağanüstü gel kurul toplantılarının gündemini 17 maddede belirtilen olağan genel kurul gündemini dikkate alarak ihtiyaca göre düzenlemek ve üyeleri bu karar hükümleri dahilinde toplantıya çağırmak,
d) Genel kurulun kararlarını yerine getirmek üzere gerekli tedbirleri almak,
e) Gerekli görülen hallerde dünya piyasalarının durumunu dikkate alarak birliğin iştigal konusuna giren maddelerin ihraç fiyatı ve şartlarının tespiti ile ilgili çalışmalar yapmak.
f) Genel sekreterlik bünyesinde başkanlar kurulu bulunmaması halinde personel yönetmeliği çerçevesinde kadro tespit çalışmalarında bulunmak.
- Genel Sekreterlik ve Birlik Personeli: Genel sekreterlik, bir genel sekreter ve üçten fazla olmamak üzere yeteri kadar kadar genel sekreter yardımcısı ile birlik personelinden oluşur. İlgili kanuna göre genel sekreter ve yardımcıları, başkanlar kurulu olan sekreterlikte başkanlar kurulunun; başkanlar kurulu bulunmayan genel sekreterliklerde ise genel sekreterlik bünyesindeki birliklerin yönetim kurullarının oy çokluğu ile alacakları karara istinaden yapacakları teklif üzerine Müsteşar tarafından atanacağı belirtilmiştir. Genel sekreter, birlik içerisindeki iş ve faaliyetlerin yürütülmesinde en üst amirdir. Bu çerçevede mevzuatta belirtilen genel sekreterin yürütmesinde Müsteşarlığa karşı sorumlu olduğu görevleri şunlardır:
a) Karar ve yönetmelik hükümlerini uygulamak,
b) Talimatların uygulanmasını sağlamak,
c) Müsteşarlıkla birlik arasında irtibatı sağlamak,
d) Yetkili organlarca alınan kararları Müsteşarlığa iletmek ve uygulanmasını takip etmek,
e) Gerekli görüldüğünde yetkili organları toplantıya çağırmak,
f) Başkan veya başkan vekiliyle yetkili organların toplantı gündemini hazırlamak ve bu toplantılara katılmak,
g) Üyelerin ticari sır niteliğini taşıyan veya açıklanması halinde haksız rekabete yol açabilecek belge ve bilgilerin genel sekreterlik bünyesi içinde kalmasının temini için gerekli tedbirleri almak,
a) Birlik işlerinin en iyi şekilde yürütülmesini sağlamak.
- Denetim Kurulu: Birliklerin son organı olan denetim kurulu, birliğin işlerini denetlemek amacıyla genel kurula iştirak eden üyeler arasından iki yıl süre ile ve iki asil ve iki yedek olarak seçilen denetçilerden oluşur. Denetim kurulunun görevi mevzuat ve genel kurul kararları çerçevesinde birliğin hesap, işlem ve faaliyetlerini devamlı ve düzenli bir şekilde denetleyip üç aylık raporlarla Müsteşarlığa bildirmek ve genel kurullar için denetim raporları hazırlamaktır.Denetçilerin görevlerini en iyi şekilde yapacakları ortam ve imkanların sağlanmasında ve isteyebilecekleri her türlü belge ve bilgiyi temin etmekte genel sekreter ve yönetim kurulu yükümlüdür.
Birliklerarası ortak çalışma ile ifade edilen, aynı il merkezinde kurulmuş birliklerin tamamını veya bir kısmını aynı genel sekreterlik altında toplanmasıdır. İhracatçı Birliklerine dair karar da bunun amacı şöyle belirtilmiştir; “Birliklerin giderlerini mümkün olduğu kadar azaltmak ve gelirlerini en iyi şekilde değerlendirmek, ortaklaşa yapılması mümkün olan iş ve hizmetleri bir arada yürütmek, gelir ve giderleri kısmen bir elden düzenlemek amacıyla aynı il merkezinde kurulmuş birliklerin tamamını veya bir kısmını aynı genel sekreterlik bünyesinde toplamaya Müsteşarlık yetkilidir” (Madde 31).
Bu amaçla, Türkiye’de kurulmuş olan 57 ihracatçı birliği 13 genel sekreterlik altında birleştirilmiştir. İkiden fazla birliği bünyesinde bulunduran bir genel sekreterlikteki başkanlar kurulu; her birliğin yönetim kurulu başkanı veya vekili ile genel sekreter veya vekilinin katılmasıyla oluşur. Başkanlar kurulunun teşekkülü için genel sekreterlik bünyesindeki birliklerin yönetim kurulu başkanlık seçimlerinin tamamlanmasını müteakip bir ay içinde kendi aralarından iki yıl süreyle görev yapmak üzere bir başkan ve bir başkan vekili seçer. Müsteşarlık, seçimlerin bu süre içerisinde gerçekleşmemesi halinde, birliklerin bir yıl önceki yıla ait ihracat sıralamasını dikkate alarak başkamlar kurulu başkanını ve başkan vekilini belirleme yetkisine sahiptir.
Bir ildeki birlikleri genel sekreterlik şemsiyesi altın da birleştirmesiyle oluşan birliğin üst kurumu olan başkanlar kurulunun görevleri yine mevzuatta açıkça belirtilmiştir;
a) Aynı genel sekreterlik bünyesinde toplanan birlikler arasında uyum ve işbirliği sağlamak,
b) Toplanan birliklerin ortak sorunlarını çözümlemek amacıyla çalışmalar yapmak, girişimlerde bulunmak,
c) Genel sekreterliğin ortak giderlerini ve bu giderlere her birliğin imkanları oranında katılma payını tespit etmek,
d) Personel yönetmeliği çerçevesinde kadro tespit çalışmalarında bulunmak,
e) Müsteşarlığın izni alınmak kaydıyla yurt içinde teşkilat kurmak,
f) Birliklerin görevleri ile ilgili 5 inci maddenin (g), (h), (i), ve (j) bentlerinde belirtilen hususlarda karar almak.
Birlikler Arasında Ortak Yönetim Kurulları
Aynı madde ile ilgili birliklerin temsilcilerinin bir araya gelmesiyle oluşur. Farklılık arz etmeyen -aynı maddeleri ihraç eden ihracatçı birlikleri, iştigal konularına giren maddeler itibariyle ihracat ve madde politikalarının geliştirilmesi, sektörde ve sektöre yönelik uygulamalarla ilgili uyum ve koordinasyonun sağlanması ile uluslararası kuruluşlarla mesleki ilişkilerin kurulması amacına yönelik olarak bir araya gelerek ortak yönetim kurulları oluştururlar.
Ortak yönetim kurulu, iştigal konuları aynı olan birliklerden son iki takvim yılında ihracatı en fazla olan birliğin yönetim kurulu başkanı, başkan vekili veya yönetim kurulunca belirlenecek bir yönetim kurulu üyesinin başkanlığında iki yıl görev yapmak üzere birlik temsilcilerinden oluşur. Her birliğin en az bir temsilci ile temsil edildiği ortak yönetim kurulu en az üç ayda bir toplanır. Kurulun sekretarya görevi başkanın bağlı bulunduğu genel sekreterlik tarafından yürütülür. Bu kurulun görevleri şu şekilde sıralanır:
a) Aynı maddeyle ilgili işlerde birlikler arasında uyum ve işbirliği sağlamak,
b)Müşterek ihraç politikalarını ve gerektiğinde fiyatları saptamak,
c) Ortak sorunları çözümlemek amacıyla çalışmalar yapmak ve girişimlerde bulunmak,
d)Gerektiğinde uluslararası platformda sektörü temsil etmek,
e) Sektörün yurt dışındaki sorunlarını çözmek ve sektör ile ilgili gelişmeleri izlemek amacıyla yurt dışında temsilcilik açmak üzere Müsteşarlığa teklifte bulunmak.
Ortak yönetim teşekkül etmemesi halinde (b) bendinde görülen görev, yönetim kurulunca yerine getirilir.
Birliğin hesap dönemi takvim yılıdır. Birliğin gelirleri ilgili karar’ın 40'ıncı maddesinde da 5 kalem olarak belirtilmiştir:
a) Giriş aidatı: Üyelikte girişte peşin olarak alınır.
b) Yıllık aidat: Her yıl Haziran ayı sonuna kadar ödenir. 30 Hazirana kadar ödemeyenlerden her ay için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde gecikme faizi alınır.
Nisbi aidat: Müracaat anında malın FOB değeri üzerinden o günkü T.C. Merkez Bankası döviz alım kuru üzerinden hesaplanmak suretiyle tahsil olunur ve bu nispi aidat FOB bedelin binde yarımından az binde beşinden fazla olamaz.
a) Hizmet karşılığı alınacak ücretler: Genel sekreter alınacak olan miktarı ve tahsil usullerini, Müsteşarlığın görüşünü de almak koşuluyla kendi aralarında tespit ederler.
b) Diğer gelirler.
İlgili Yönetmelikte birlik bütçesinde yer alacak gelir ve harcama kalemleri ile harcama kalemlerinin kapsamının Müsteşarlık tarafından belirleneceği tanımlanmıştır (Madde 23). Buradaki giriş, nispi ve yıllık aidatın miktar ve oranları birlik genel kurulları tarafından, diğer gelirler ise genel sekreterlikler arası mutabakatla belirlenir. Birlikler arası dengenin sağlanması amacıyla bu miktar ve oranlar Müsteşarlıkça değiştirilebilir. Bu gelirlerin tahsili ve birlikler arasında ortak fon oluşturulması ile bunların harcama esas ve usulleri yönetmelikle düzenlenir.
Bütçe giderleri, geçmiş dönemdeki bütçe uygulamaları ve yeni dönem ile ilgili faaliyet programı göz önünde tutularak, yıl içinde fasıllar arasında mümkün mertebe aktarmaya gerek görmeyecek şekilde belirlenir. Yeni bütçenin onaylanarak yürürlüğe girmesine kadar geçecek süre, Birlik işlerinin aksatılmadan yürütülmesini teminen, önceki yıl bütçesinden gerçekleşen global giderin 1/3 'ü oranında, personel giderlerine öncelik vermek suretiyle, harcama yapılabilir.
Birliklerarası Ortak Fon
Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İcra Komitesi'nin çalışmalarını finanse etmek, mevcut ve kurulacak Birlikleri desteklemek; Birlikler arası hizmet standardını sağlamak; hizmeti geliştirmek; ortak hizmet verecek taşınmaz mal almak yaptırmak veya kiralamak ve bunların giderlerini karşılamak; ihracata dönük faaliyetlerde ortak hizmet verecek büro, vakıf şirket, tesis ve işletmeler kurmak, kurulmuş olanlara iştirak etmek, Birlikler ile Müsteşarlık arasındaki bilgi akımı ve haberleşmeyi kolaylaştırıcı tedbirleri almak; ortak yayın, araştırma, tanıtım ve eğitim faaliyetlerinde bulunmak; ihraç ürünlerimizin yurt dışında en iyi şekilde pazarlanması ve tanıtılmasını teminen yürütülecek faaliyetlere ilişkin projelerin gerçekleştirilmesine yardımcı olmak; Birliklerce yurt dışında düzenlenecek ihtisas fuarlarına maddi destek sağlamak, uluslararası kuruluşlara üye olan Birliklerin üyelik aidatlarını karşılamak gibi amaçların gerçekleştirilebilmesini ve bu amaçların gerçekleştirilmesine yönelik tasarruflar dolayısıyla gerekebilecek hizmet ve idari giderler yanında, temsil ve ağırlama giderlerinin karşılanabilmesini teminen Müsteşarlık nezdinde Birliklerarası Ortak Fon oluşturulur.
Bakanlar Kurulu’nun 5 Temmuz 1993 tarihinde aldığı 93/4616 sayılı kararıyla kurulan Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM), ihracatçı birliklerin bir üst kurulu durumundadır. 26 Ekim 1993 tarihinde Ankara’da biraraya gelen 52 ihracatçı başkan ve yönetim kurulu üyeleri TİM’in ilk üyelerini oluşturdular. 468 kişiden oluşan TİM Genel Kurulu, kuruluş
toplantısında Başkan, Başkan Yardımcısı, Muhasip üye ile birlikte 19 İcra Komitesi üyesini seçti ve TİM resmen faaliyete geçmiş oldu.
TİM kuruluş ve işleyişi, “İhracatçı Birliklerinin kuruluşu, işleyişi, işgal sahaları, organları, üyelerinin hak ve yükümlülüklerine dair karar”ının 36. maddesi ile düzenlenmiştir.
İlgili karar’da ihracatçı birliklerin tüzel kişiliği haiz bir üst kurulu olarak tanımlanan TİM, ihracatçı birlikleri arasında koordinasyonu ve dayanışmayı sağlamak, ihracatçıların sorunlarının çözümüne yönelik çalışmalar yapmak, ihracat hedef ve politikalarının belirlenmesine yardımcı olmak ve ihracatçıları en üst düzeyde temsil etmek üzere kurulmuştur.
Türkiye İhracatının özel sektör cephesinin en üst örgütü olan TİM;
-Özel sektör adına bütün ihracatçıları,
-Bugün faaliyette bulunan 57 ihracatçı birliğini,
-İhracatçı Birliklerine hizmet veren 13 genel sekreterliği,
-İcra Komitesi, madde bazında dengeli bir ağırlığa sahip olduğundan bütün ihracat kalemlerini temsil etmektedir.
TİM;
-İhracatçıların ortak sorunlarına çözüm aramayı,
-İhracatçıların sorunlarının tartışıldığı bir platform olmayı,
-Kamu ve özel sektör kuruluşları ile ihracatçılar ve karar vericiler arasında koordinasyonu sağlamayı,
-İhracatın geliştirilmesi ve sorunlarının çözülmesi yolunda politikalar oluşturmayı,
-İhracatçıları
yurt içinde ve yurtdışında üst düzeyde temsil etmeyi
görev edinmiştir.
TİM’in örgüt yapısını oluşturan organlar ilgili kararda yer almış ve herbirinin tanımlanması ayrıntılı bir şekilde yapılmıştır. TİM örgüt yapısı şu organlardan oluşmaktadır:
a) TİM Genel Kurul: Her yıl ihracatçı birlikleri genel kurul toplantılarının tamamlanmasını takiben üç ay içerisinde Ankara’da veya birlik genel sekreterliği olan illerden birinde toplanan kurula, tüm birliklerin yönetim kurulu başkan ve üyeleri katılır. Kurul toplantılarına Müsteşarlık bir temsilci atar ve temsilci gelmeden toplantı başlatılamaz. Seçim usul ve esasları yönetmelikle belirlenir. Görevleri şunlardır:
- Toplantı gündeminde yer alan hususları görüşmek ve karar almak,
- Genel kurula sunulan yıllık faaliyet raporunu, hesapları, ve bütçeyi müzakere ederek kabul veya reddetmek,
- TİM Başkanını seçmek.
b) İcra Komitesi: Aynı konuda faaliyet gösteren ihracatçı birliklerinin genel kurula katılan ve oy hakkı bulunan temsilcileri, kendi aralarından iki yıl süre ile görev yapmak üzere bir asil ve bir yedek icra komitesi üyesi seçerler. Bu üyeler TİM’in icra komitesini oluştururlar. Görevleri ve yetkileri, toplantı ve çalışma usulleri yönetmelikle belirlenir. İcra komitesinin görevleri şu şekilde sıralanmaktadır:
- İhracat politikaların geliştirilmesine yönelik genel ve sektörel toplantılar düzenlemek, raporlar hazırlamak, görüş ve önerilerde bulunmak,
- İhracatla ilgili olarak gerek sektörler gerekse özel kuruluşlar arasında temas ve koordinasyonu sağlamak,
- Hizmetin gerektirdiği taşınmaz mal alım, satım ve kiralanması konusuyla karar almak ve müsteşarlık makamının onayını müteakip uygulamaya koymak,
- Müsteşarlığın iznini almak suretiyle ihracatın geliştirilmesi amacına yönelik yurt dışında ticaret merkezi kurmak, kurulmuş olanlara ortak olmak,
- İhracatla ilgili gelişmeleri değerlendirmek amacıyla birlikler arasında koordinasyonu sağlamak,
- Genel kurula sunulmak üzere yıllık faaliyet raporu hazırlamak,
- Genel kurulda alınan kararlar doğrultusunda çalışmalar yapmak,
- Yukarıdaki görevlerin yerine getirilmesinde Müsteşarlık ile gerekli koordinasyonu sağlamak.
c) TİM Başkanı: İcra Komitesine seçilen asil üyelerden aday olan veya aday gösterilenler arasından TİM genel kurulunda oy hakkı bulunan temsilciler tarafından seçilir ve en fazla oyu alan aday seçimi kazanır. TİM Başkanı aynı zamanda icra komitesinin ve yürütme kurulunun da başkanıdır. Görev ve yetkileri, toplantı ve çalışma usulleri yönetmelikle belirlenir. TİM Başkanının Yönetmelik ile belirtilen görevleri şunlardır (Madde 19):
- Tüm ihracatçıları kamu ve özel kuruluşlar nezdinde temsil etmek,
- İcra Komitesine başkanlık etmek ve komitenin kendisine devrettiği yetkileri kullanmak,
- TİM genel kurul kararları doğrultusunda İcra Komitesinin çalışmalar yapmasını sağlamak,
- Yürütme kuruluna başkanlık etmek ve TİM organlarının faaliyetlerini koordine etmek,
- Yukarıdaki görevlerin yerine getirilmesinde Müsteşarlık ile gerekli koordinasyonu sağlamak.
a) Yürütme Kurulu: İcra komitesi başkanlığının başkanlığında icra komitesinin ilk toplantısında üyeleri arasından seçilecek üç başkan vekili ve bir muhasip üye olmak üzere beş kişiden oluşur. Görev ve yetkileri, toplantı ve çalışma usulleri yönetmelikle belirlenir. TİM Bütçesinin hazırlamak ve icra kuruluna sunulması ve genel kurul tarafından kabul edilen bütçeyi uygulamak, genel sekreterlikte istihdam edilecek personelin tespit çalışmalarını yapmak ve Müsteşarlığın onayı ile uygulamak gibi görevleri vardır.
b) TİM Sekretaryası: TİM icra komitesi ve yürütme kurulunun sekretarya hizmetleri; bir genel sekreter ve üçten fazla olmamak üzere yeteri kadar genel sekreter yardımcısı ile yeterli sayıdaki personelden oluşan bir sekretarya tarafından yürütülür. Genel sekreter ve yardımcıları icra komitesinin oy çokluğu ile alacağı karara istinaden teklif üzerine Müsteşarlık tarafından atanır. Sekretarya personeli, ilgili karar’ın 27'nci maddesi ve ihracatçı birlikleri personel yönetmeliği hükümleri çerçevesinde istihdam edilir. Genel sekreterin yerine getirmesi gereken ve icra komitesi ve Müsteşarlığa karşı sorumlu olduğu görevleri yine TİM Yönetmeliğiyle belirtilmiştir. Bunlar (Madde 23);
- Sekretarya hizmetlerini sevk ve idare etmek,
- TİM organlarının kararlarını karar, yönetmelik ve talimatlar çerçevesinde uygulamak,
- Gerek Müsteşarlık ile TİM arasında gerekse birlik genel sekreterlikleri arasında koordinasyonu sağlamak,
- İcra Komitesi ve Yürütme Kurulunun toplantı gündemlerini hazırlamak ve bunların toplantılarına katılmak,
Gelir ve giderlerini düzenleyen bütçesi yürütme kurulu tarafından yıllık olarak hazırlanmakta ve icra komitesinin onayına müteakip TİM genel kuruluna sunulur. Kabul edilen bütçeden yapılan harcamalar bir sonraki yılın olağan genel kurulunun onayına sunulur. TİM in gelir sağladığı iki kalem mevcut olup Yönetmelikle düzenlenmiştir. Bu kalemler; Birliklerin bir önceki yılı itibariyle nispi aidat gelirlerinin % 3’ü ve gerektiğinde Birliklerarası Ortak Fondan Müsteşarlıkça belirlenecek miktardaki mali katkı’dır. Bu gelirlerden yapılacak harcamalara, başkan veya muhasip üyenin onayı ile genel sekreter tarafından yapılır. Gerek görüldüğü takdirde yürütme kurulu tarafından genel sekretere harcama yetkisi verilebilmektedir. Bütçenin denetlenmesi, birlikler nezdinde görev yapan Müsteşarlık denetçilerinden Müsteşarlıkça görevlendirilecek biri tarafından yapılır.
57 İhracatçı Birliğine hizmet vermek amacıyla 13 Genel Sekreterlik görev yapmaktadır. İstanbul (3), Ankara, İzmir, Bursa, Mersin, Gaziantep, Erzurum, Antalya, Giresun, Trabzon ve Denizli’de bulunan İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterlikleri, aynı zamanda çevre illerde de irtibat büroları aracılığıyla hizmet ağını genişletmişlerdir. Bu genel sekreterlikler özet bir şekilde şu şekilde sıralanmaktadır:
A. İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği (İTKİB)
1970'li yılların başından itibaren, hazır giyim, tekstil ve hammaddeleriyle ilgili ihracatımızın giderek artmasının doğal bir sonucu olarak, Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığına bağlı, konularında ihtisaslaşmış, müstakil ihracatçı birlikleri kurulmaya başlanmış, Hazır giyim ve Tekstil ihracatıyla ilgili olarak kurulan birliklere Deri ve Halı ihracatçılarının da eklenmesiyle İTKİB'in bugünkü organik yapısı meydana gelmiştir.
İTKİB'i oluşturan 4 Birlik, ana başlıklarıyla;
1. İstanbul Hazır giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği
2. İstanbul Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği
3. İstanbul Deri ve Deri Mamülleri İhracatçıları Birliği
4. İstanbul Halı İhracatçıları Birliği'dir.
B. Ege İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği
Ege bölgesinde kurulmuş olan 12 ihracatçı birliğini bünyesinde toplayan Ege İhracatçılar Birliği Genel Sekreterliği kapsamlı bir faaliyet alanına sahiptir. Merkezi İzmir’de olan genel sekreterliğin bünyesindeki birlikler, Cumhuriyetin ilk kurulan birlikleri arasındadır. Genel Sekreterliğin bünyesinde yer alan birlikler şunlardır:
1. Ege Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği
2. Ege Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği
3. Ege Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği
4. Ege Canlı Hayvan, Su Ürünleri ve Mamulleri İhracatçıları Birliği
5. Ege Hububat Bakliyat ve Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği
6. Ege Ağaç Mamulleri ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği
7. Ege Yaş Meyve-Sebze İhracatçıları Birliği
8. Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği
9. Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği
10.Ege Tütün İhracatçıları Birliği
11.Ege Maden İhracatçıları Birliği
12.Ege Demir ve Demir Dışı Metaller İhracatçıları Birliği
A. Akdeniz İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği
1940 yılında üç İhracatçı Birliği (Çukurova Pamuk İhracatçıları Birliği, Cenup Vilayetleri Canlı Hayvan İhracatçıları Birliği, Mersin Hububat, Bakliyat ve Yağlı Tohumlar İhracatçıları Birliği) ile temeli atılan Akdeniz İhracatçı Birliklerinin çatısı altında bugün 8 ayrı İhracatçı Birliği bulunmaktadır.
Akdeniz İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğinin bünyesinde bulunan 8 İhracatçı birlikleri:
1. Akdeniz Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği
2. Akdeniz Canlı Hayvan, Su Ürünleri ve Mamulleri İhracatçıları Birliği
3. Akdeniz Hububat, Bakliyat,Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği
4. Akdeniz Yaş Meyve - Sebze İhracatçıları Birliği
5. Akdeniz Ağaç Mamulleri ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği
6. Akdeniz Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği
7. Akdeniz Kimyevi Maddeler ve Mamulleri İhracatçıları Birliği
8. Akdeniz Demir ve Demir Dışı Metaller İhracatçıları Birliği
B. Uludağ İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği
İhracatı arttırmak, ihracatçıların faaliyetlerini ve ilişkilerini düzenlemek, ihracatçılara yol göstermek ve her türlü sorunlarına çözüm üretmek misyonuyla 1986 yılında Bursa'da kurulmuştur.
Uludağ İhracatçı Birlikleri 5 birlikten oluşmakta olup, aşağıda belirtilen bu sektörlerden 4000 üzerinde kayıtlı üyesi vardır:
1. Uludağ Tekstil İhracatçıları Birliği
2. Uludağ Hazır giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği
3. Uludağ Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği
4. Uludağ Meyve Sebze Mamulleri İhracatçıları Birliği
5. Uludağ Taşıt Araçları ve Yan Sanayii İhracatçıları Birliği
C. Antalya İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği (AİB)
Akdeniz Bölgesi’ndeki kurulu ikinci Genel Sekreterlik olan AİB, bünyesinde ülkede çiçek sektörüyle ilgili tek olan birlikle beraber 3 ihracatçı birliğini bulundurmaktadır. Bağlı olan birlikler şunlardır:
Antalya Tekstil ve Hammaddeleri
İhracatçıları Birliği
2. Antalya Yaş Meyve-Sebze ve Mamulleri İhracatçılar Birliği
3. Kesme Çiçek İhracatçıları Birliği
A. Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği
Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri (GAİB), farklı sektörlerde faaliyet gösteren dört ayrı “İhracatçılar Birliği”nin tek çatı altında, diğer bir deyişle tek Genel Sekreterlik bünyesinde toplanmasıyla meydana gelmiştir. Merkezi Gaziantep’tedir.
Bünyesinde yer alan birlikler şunlardır:
1. Güneydoğu Anadolu Canlı Hayvan-Su Ürünleri ve Mamulleri İhracatçıları Birliği
2. G.D.A. Hububat-Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği
3. G.D.A.Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği
4. G.D.A. Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği
B. Denizli Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçılar Genel Sekreterliği
Ülkemizde son yıllarda büyük bir hızla artış gösteren Türk tekstil ürünleri ihracatına paralel olarak, Denizli ve çevresinde de tekstil ve konfeksiyon üretim ve ihracatıyla uğraşan ihracatçıların sayılarının büyük bir hızla artması sonucunda iş hacmine bağlı olarak iş akışının da hızlandırılması amacına yönelik olarak 1993 yılında “Denizli Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği” kurulmuş ve halen 514 üyesi bulunmaktadır.
C. Karadeniz İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği
Genel sekreterlik bünyesinde 3 ihracatçı birliği bulunmaktadır. Sekreterlik bünyesindeki “Karadeniz Fındık ve Mamulleri İhracatçıları Birliği”, 1940 yılında kurulmuş ve ilk kurulan birlikler arasındadır. Sekreterlik bünyesinde bu birliğin faaliyetleri ağırlıktadır.
Genel Sekreterliğe bağlı birlikler şunlardır:
1. Karadeniz Fındık ve Mamulleri İhracatçıları Birliği
2. Karadeniz Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği
3. Karadeniz Yaş Meyve-Sebze İhracatçıları birliği
D. Orta Anadolu İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği(OAİB)
Orta Anadolu Bölgesi ihracatçılarına hizmet vermek üzere 1989 tarihinde Ankara'da bünyesinde sadece Çimento ve Toprak Ürünleri İhracatçılarını alarak kurulmuştur. Daha sonra günümüze kadar bünyesine 4 birlik daha alarak 5 birlikli genel sekreterlik olarak faaliyettedir.
Genel Sekreterlik şemsiyesi altındaki birlikler:
1. Orta Anadolu Çimento ve Toprak Ürünleri
İhracatçıları Birliği
2.Orta Anadolu Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları
Birliği
3. Orta Anadolu Ağaç Mamulleri ve Orman Ürünleri
İhracatçıları Birliği
4. Ankara Demir ve Demir Dışı Metaller İhracatçıları Birliği
5. Oaib Makine ve Aksamları İhracatçıları Birliği
A. Doğu Anadolu İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği
31 Ağustos 1993 tarih ve 21684 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, İhracat 93/7 Sayılı Tebliğ ile (daha önce iştigal alanı sadece Canlı Hayvan Su Ürünleri ve Mamulleri olan) Birliğin adı; "Doğu Anadolu İhracatçıları Birliği Genel Sekreterliği" olarak değiştirilmiş ve ihracata konu tüm mamuller, Birliğin iştigal alanına dahil edilmiştir.
B. İstanbul İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği
1940 yılından itibaren kurulmaya başlayan İstanbul İhracatçı Birlikleri, 6 üyeden oluşan genel sekreterlik bazında iştigal sahasına giren konularda faaliyette bulunmaktadır.
Bağlı olan birlikler:
1. İstanbul Canlı Hayvan, Su Ürünleri ve
Mamulleri İhr.Birl.
2. İstanbul Hububat-Bakliyat,Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhr.Birl.
3. İstanbul Kuru Meyve ve Mamulleri İhr.Birl
4. İstanbul Ağaç Mamulleri ve Orman Mamulleri İhracatçıları Birliği
5. İstanbul Yaş Meyve-Sebze ve Mamulleri İhracatçıları Birliği
6. İstanbul Fındık ve Mamulleri İhracatçıları Birliği
C. İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği
İhracata konu olan maddeler bazında örgütlenen “İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği”, bünyesinde topladığı dört birliğin çalışma konularına giren
ürünlerde, ülkemizin kalkınmasında öncelikli hedef olarak saptanan ihracatımızın arttırılması çalışmalarında bulunmaktadır.
Bağlı olan birlikler şunlardır:
1. İstanbul Maden İhracatçıları Birliği
2. İstanbul Demir ve Demir Dışı Metaller İhracatçıları Birliği
3. İstanbul Elektrik-Elektronik Sanayi Ürünleri İhracatçıları Birliği
4. İstanbul Kimyevi Maddeler ve Mamulleri İhracatçıları Birliği
A. Doğu Karadeniz Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamuller İhracatçıları Birliği Genel Sekreterliği
Merkez il olarak Trabzon; da kurulan birlik ihracata konu faaliyetlerde hizmet vermektedir. Şu an bünyesinde sadece “Trabzon Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği” bulunmaktadır.