|
|
|
|
Seyhan DEMİR, İstanbul Tecnical University, Faculty of Naval Architecture and Ocean Engineering Proje , July 1997 FREIGHT FORWARDER NEDİR ? Malların bir noktadan diğer bir noktaya taşınmasını sağlayan karayolu , demiryolu , havayoluyla bir veya bir kaçını kombine olarak kullanan , yükün depolanması , gümrüklemesi, paketlemesi, dağıtımı gibi işlemleri yapan ve bunların organizasyonu gerçekleştiren şirketlere Freight Forwarder denir. Bu işlem Forward olarak tanımlanır Türkçe karşılığı olarak “Navlun göndericisi “diyebiliriz. [1] Kendi tasıma aracı olmadan bu taşımayı organize etmesiyle taşıyıcı nakliye şirketlerinden tamamen ayrılır. Forwarding şirketleri dünyanın her yerinde taşıyıcılardan aldıkları tasıma servislerini karlı oranlarda yükleyicilere, ihracatçılara, müşterilere veren servis şirketleridir. Forwarding şirketlerinin en önemli özellikleri multimodal denilen çoklu tasıma seçeneklerini çok iyi yapabilen organizatör firma olmalarıdır. Gemi , tır, tren ve uçak yada birbiri ardına birden fazla tasıma biçimini kullanarak kombine taşımaları gerçekleştirirler. Ayrıca özel taşımalar için gerekli servisi çoğu kez Forwarderler oluşturabilir. Özel bir konteyner taşıması için tank , flat, opentop konteyner , kara yoluyla yapılacak refeer yada ağır taşımalar için özel araç bulabilir ve gerekli araç donanımının sağlanmasını aktarılmasını gemiye yüklenip boşaltılmasını birden fazla nakliyeci, tahmil tahliyeci, ağır tasıma nakliyecisi kullanarak oluşturabilir. Forwarderler nakliye organizatörü gibi çalıştıkları için en önemli nokta acenteler arası tasıma organizasyonu ve servis alışverişi olmaktadır. Forward erler taşıyıcılardan aldığı bütün servisleri değerlendirir birden fazla tasıma seklini kullanıyorsa birbirine kombine eder ve müşterilerine bir paket halinde aktarırlar. Böylece gönderdikleri yüklerin bütün aktarma operasyonlarını diğer detaylarıyla aksatmadan ilgilenmek zorundadırlar. Forwarderler piyasada yük bulmak ve tasıma yapılacak malların en uygun şekilde taşınabilmesi için kara , hava , deniz kombinasyonu oluşturmak ve bütün taşıyıcı şirketlerle gerektiğinde yük paylaşımı yapmak zorundadır. Bütün bu isler dışında forwarderlerin kendi aralarında uyguladıkları tarifeler ve ithalatçı ve ihracatçıya sundukları cazip alternatifler için armatörlerle , havayolu kargo şirketleri ile özel kontratlar yapabilirler. Bu kontratlar sayesinde piyasaya daha rekabet edebilir bir servis sunabilirler. Ama bunun karşılığında taşıyıcılarla anlaştıkları kotaları anlaşılan zaman diliminde doldurmak zorunda kalırlar. Forwarding Endüstrisi sürekli gelişme ve yeniliklere açık bir yapıdadır. Bu değişmeler dünya ticaretine bağlı ve tasıma teknolojilerine paralel gelişmektedir. Tüm dünya ülkelerinde devletin kontrolünde olan taşımacılık sektörü Forwarderlere uygulanan kurallara uygun tasıma organizasyonu sağlar. Forwarderler bulundukları ülkenin hukuk kurallarına uygun yük hareketlerini ticaret gereklerine göre gerçekleştirir. Yirminci yüzyılın servis endüstrisi olan sektör bilgi kullanır ve ticaretin kurallarına uygun şekilde geliştirir. Bu yüzyılın sonlarına doğru hava taşımacılığının gelişmesi ve yeni tasıma şekillerinin oluşması büyük kapitallere ihtiyaç göstermiştir. Buna bağlı olarak taşıyıcılara destek veren komisyoncular oluşmuştur. Her nakliye firması uçak , gemi,tren yada tır sahibi olamayacağına göre bu firmaların ortaklasa konferanslar düzenleyerek servis oluşturmuştur. Bu servisleri destekleyici yük veren firmalar ve taşıyıcılar arasında tasıma organizasyonları oluşturan şirketler oluşmuştur. Bu firmalar yüklerini birleştirmek suretiyle birbirlerini desteklemişlerdir. Buda forwarderlerin çok karışık bir yapıya kavuşmalarını sağlamıştır. İsin hukuki yanı da buna bağlı daha boyutlu hale gelmiştir. Dünyanın bütün ülkelerinde Freight Fowarder şirketleri FIATA üyesi olmak zorundadırlar. Ama az gelişmiş ülkelerin hukuk kurallarına bağlı olarak bu pek mümkün olmamaktadır. Freight Forwarderin görev ve sorumlulukları 1992 yılında son seklini alan Multi Modal taşımalarda standart şartlar olarak belirlenen FBL konşimentosu kapsamında yer alır. Buna göre Freight Forwarderler birden fazla taşımayı tek bir konşimentoyla yapabilir, Multimodal olarak adlandırılan bu tür taşımaları yükleyici, alıcı ve mal sahiplerine karsı taşıyıcı sorumluluğunu üstlenir. FIATA enstitü seklinde organize olmuş ve çalışma gurupları seklinde ayrılmıştır. Transport /Multimodal transport /Air freight enstitüsü olarak ayrılmıştır. Anlaşmazlık hallerinde meydana gelen sorunlar taraflar özel bir hukuk şartı konmadığı takdirde anlaşmanın yapıldığı ülkenin mahkemelerinde çözülür. Uluslararası Ticaret odalarıma bu anlaşmazlıkların çözümünde yardım edebilir. • FIATA NEDİR FIATA INTERNATIONAL FEDERATION OF FREIGHT FORWARDERS ASSOCIATIONS ZURICH / SWITZERLAND FIATA Fransızca'da "Federation Internationale des Associations de Transites et Assimiles " , ingilizce "Internatıonal Federatıon of Freight Forwarders Associations ", Almanca "Internationale Föderation der Spediteur organisationen " merkezi Viana'da (Avusturya) bulunan ve mayıs 1926 'da kurulan Freight forwarderler topluluğu dünyanın her yerinde forwarderlerin tanıtımı ve haklarını korumak için çalışır. [1] FIATA tüm üye ülkelerdeki forwarderlerin oluşturduğu bir özel kurumdur. Bugün dünyada 1920 üye 132 ülke 90 organizasyonu kapsar.Yaklaşık 35.000 forwarding firmasının üye olduğu gurup taşıma organizatörü (organizer of transport ) olarak yaklaşık sekiz milyon insanı temsil etmektedir. FIATA aynı zamanda Social Council of United States (ECOSOC) ve The United Nations Conference on Trade and Development üyesidir. [2] Üye ülkelerde Freight Forwarder Endüstrisini temsil eder ve hükümet nezdinde özel sektörde ve taşımacılık sektöründe Uluslararası ticaret Odası/International Chamber of Commerce (ICC),The International Air Transport Associations (IATA) , The International Union of Railways (UIC) , The Internatıonal Road Transport Unıon (IRU) ve The Custom Co-operation Council (CCC) adına görüş bildirir. FIATA taşımacılık sektöründe hükümetlere bağlı olmayan dünyanın bütün ülkelerinde olan özel bir federasyondur. 2-2 KISA HİKAYESİ FIATA 31 mayıs 1926 yılında Viyana'da Avrupanın onaltı ülkesine ait Forwarder tarafından kuruldu. İlk başkanları Mr.P.Lehmann (Kopenhagen) ve ilk genel sekreter Mr L.Weis seçilmiştir. 1926 yılından 1939 yılına kadar federasyon çok aktif bir Sekilde çalışmış üye ülkelerinin sayısını yirmiye çıkarmıştır. Toplantı ve kongrelerini düzenli bir hale getirmiştir. Diğer organizasyonlarla uyum içinde çalışmış ve ortak gurublar kurarak ticaretin taşımacılık sektörü kısmını geliştirmiştir. İkinci dünya savası boyunca bütün faaliyetleri ertelenen FIATA buna karşılık 1947’de Mr.C.B.Ingwersen (Kopenhagen) , 1949 'da Mr.De Brousse (Paris) başkanlığında çalışmalarına yeniden devam etmiştir. 1949 yılından sonra 1959’a kadar eski üye ülkelerin ortaklasa çalışmalarıyla federasyon teknik alt komitelere bölünmüştür. 1955 yılında "FIATA FCR -Certificate of Recipt " ve 1959 'da "FIATA FCT -Certificate of Transport" düzenlendi. 1965 yılında bir sekretarya oluşturuldu dünyanın her yerindeki kendi üyelerine hizmet veren UNCTAD,ECE, ICC,IATA, UIC,UIC,IRU,etc gibi birliklerle geniSledi ve bölümlere ayrıldı. FIATA Airfreight enstitüsü oluşturularak havayolu tanımacılığı yapan üyelerine hizmet veren bölüm 1969 yılında kurularak IATA olarak ayrıldı. "FIATA negoitable Combine Transport Bill of lading " 1970 yılında oluşturuldu. Bu formu üye forwarderlerin düzenlemesine karar verildi ve ICC International Chamber of Commerce tarafından kabul edildi. FIATA standart eğitim programlarına 1973 yılında başlattı ve bunları bir çok üye ülkedeki forwarderlere uyguladı. 1974 yılında calışma alanları ayrılan dokuz teknik komiteye ayrılan FIATA çalışmalarına devam etti."FIATA FWR -Warehouse receipt " formu oluşturuldu 1975 yılında ,"FIATA SDT -Shipper declaration for the Dangerous goods " 1977 yılında FIATA tarafından onaylandı. 1977 Asya bölgesi sekreterliği Bombay 'da açıldı bu ofis üye ülkelerin Asya/pasifik bölümü için çok iyi sayılabilecek bir hizmet vermeye başladı. İlk eğitim için semineri 1978 Avusturya da verildi ve üye ülkelerinde devam etti.Zürich 1979'da kara taşımacılığı için sekreterya "Surface Transport " olarak kuruldu. FIATA üyelerin katılımıyla Freight Forwarder aktivitelerini düzenler ve bilgileri toplar. FIATA Freight Forwarderlerin ticaret Şartlarını standartlaştırır. FIATA forwarderlerin sigorta yükümlülüklerini sağlar. FIATA dökumanlarının kullanımını ve geliStirilmesine sağlar. FIATA üye ülkelerdeki egitim programları ile forwarderlere destek verir. FIATA ulusal yükleyici toplulukları ile temas kurar. FIATA düzenli taSıma yapan taSıyıcı toplulukları ve konferansları ile temas kurarak daha iyi servis oluSturulması için calıSır. FIATA ORGANİZASYONU Genel konsey FIATA'nın en yetkili kurulu olup bütün kararların alındığı ve FIATA çalışmalarını planlar. Genel konsey yılda bir kez toplanır üye giriş ücretlerini ve yıllık üye aidatlarını belirler. FIATA diğer ülkelerdeki hükümet ve hükümetüstü organizasyonlarla temas sağlayarak forwarding endüstrisinin gelişmesi için gayret gösterir. FIATA nın sürekli temas halinde olduğu taşımacılık sektörüyle ilgili federasyonlar aşağıda verilmiştir. UNITED NATIONS COMMITTE ON TRADE AN DEVELOPMENT /UNCTAC -Committe of shipping ECONOMIC COMMISSION FOR EUROPE ,GENAVA / ECE -Principal Transport Committe -Principal Working Party on Rail Transport -Principal Working Party on Road Transport -Working party on Combined Transport -Working Party on Customs Questions affecting Transport -Working party onfacilation of International Trade Procedures -European EDIFACT board Transport Development Message Group,MD2 ECONOMIC AND SOCIAL COMMISSION FOR ASIA AND PASIFIC ,BANGKOK /ESCAP -Committe on Shipping ,Transport and Communacitaions -Meeting of Chief Excutives of National Freight Forwarders Assocations -Working Group on training of Freight Forwarders CUSTOM CO-OPERATION COUNCIL ,BRUSSELS /CCC -Permanent Tecnical Committe -Harmonised System Committe INTERNATIONAL CHAMBER OF COMMERCE ,PARIS/ICC -Commission on Sea Transport -Commission on Air Transport -Commission on International Commercial Practices -Commision on Banking Technique and Practice INTERNATIONAL AIR TRANSPORT ASSOCIATION ,GENAVA/IATA -IATA/FIATA Consultative Council -IATA/FIATA International Air Cargo Training Pragramme INTERNATIONAL UNION OF RAILWAYS ,PARIS / UIC -Permanent Contact Group IRU/FIATA INTERNATIONAL ROAD TRANSPORT UNION ,GENAVA /IRU -Permanent Contact Group IRU/FIATA Diğer uluslararası organizasyonlar -United Nations Commission on Internaional Trade Law ,VIENNA/UNCITRAL -Organization of Economic Development and Trade ,PARIS/OECD -European Conference of Minister of Transport ,PARIS /ECMT -Central Office for International Railway Transport ,BERNE/OCTI -International Committe of Railway ,BERNE/CIT -International Union for Rail/Road Transport ,Chiasso/UIRR -Intercontainer ,BASLE -International Association Tariff Specialist ,VIENNA /IVT -International Chamber of Shipping ,LONDON / ICS -Committe of European and Japanese National Shipowners Associations ,LONDON/CENSA -The Baltic and International Maritime Conference ,COPENHAGEN/ BIMCO -International Association of Port and Harbours ,TOKYO /IAPTH -European Shippers Council ,HAUGE
FREIGHT FORWARDERLERIN YAPISI Forwarder sonuçta müSterilerinin mallalarını uygun Sartlarda taSıyıcılardan aldığı servis ve Sartlarla taSıyan bir taSıma organizatörüdür. Buna göre organize olan forwarderlerin yapısı basitçe taSıma servisi satan organize eden bir Sirket görünümündedir. FORWARDERLERİN ÇALISMA SİSTEMİ Forwarder Sirketlerinde akıS müSteriden taSıma için teklif veya nakliye sipariSi alınması ile baSlar. KarSılıklı anlaSmayla müSteriye en uygun taSıma Seklinin organizasyonunun seçimi yapılır. Forwarderin aldığı taSıyıcı servislerinin müSteri tarafından kabulü ve taSıma operasyonun gerçekleStirilmesi ile son bulur.
TASIMACILIK SEKİLLERİ Bir forwarderin yapısı çoğu kez yaptığı taSımaların özelliklerine ,bulunduğu ülkenin Sartlarına ve acentelerinin gücüne bağlı olarak değiSebilir. Ama bütün forwarderler deniz, hava ve kara taSıma biçimlerini kullanırlar. DENİZ TASIMACILIĞI Deniz yolu ile bir limandan baSka bir boSaltma limanina kadar deniz araçlarıyla taSınmasıdır. Dökme, tanker, genel kargo konteyner gibi malın özelliklerine bağlı gemilerle taSınır. Multimodal seçeneklerine uygun olan Forwarderler için en fazla yeralan konteyner taSımacılığı ilerdeki konularda yer almaktadır. KARA TASIMACILIĞI Çekici/treyler veya kamyon gibi uluslararası standartlara sahip araçlarla kara yoluyla mal taSımasıdır. Standart çekicilerin dıSında tank veya ağır taSımalar için özel çekicilerden yararlanılır. HAVA TASIMACILIĞI Uçaklarla yapılan yük taSımacılığıdır.Havaalanları olan her yere uçak taSımacılığı mümkündür.En pahalı ve hızlı taSıma Seklidir. Uçakların kullandığı gövde biçimine uygun özel standart hava konteynerleri kullanılır. TREN TASIMACILIĞI Demiryolu ağlarına bağlı olarak yük taSımasıdır. Dünyanın en ucuz ve en geliSmiS nakliye yöntemidir. Forwarderler bu taSıma Sekillerinden bir veya bir kaçında daha iyi hizmet vermesinden yada daha fazla iyi servis verebilme imkanlarından birbirlerinden ayrılabilir. Ama genel bakıS forwarderin ortak acenteleri yardımıyla bütün taSıma çeSitlerini organize edebileceği yönündedir. TASIMA SEKLİNİN SEÇİMİ Forwarder aslında piyasada varolan servisleri satan bir komisyoncudur. Bu yüzden forwarder taSıyıcılar ve müSteriler arasında yeralan bir aracıdır. Bundan dolayı servis Sirketi gibi hareket eden Forwarder Sirketi tüm taSıyıcılardan aldığı taSıma servislerinin müSteriye satıS navlunlarını ve Sartlarını anında muSteriye ulaStırması gerekir bu iSleyiS her zaman öncelikle muSterilerinin isteklerine göre malın taSıma Sekli belirlenir. Hangi taSıma Seklinin daha uygun olduğu ise taSıma süresi , fiyatı ile değerlendirilir. Herhangi bir taSıma olayının planlanmasında bir çok faktör tartıSılarak planlanır. Nakliyat metodunun Seçimini belirleyen faktörler.[5] Sekil 3.2 Taşıma Seçimini etkileyen faktörler
Malın özellikleri Malların özelligine bağlı olarak taSıma Sekli ve Sartları degiSmektedir. Mesala yaS meyve sebzenin soğutucu ekipmanı bulunan araclarla taSınması gerekir. Büyük miktardaki maden , gübre, çimento ise dökme yük taSıyan gemilerle yapılır. Hava yoluyla tehlikeli maddelerin taSınması daha özel Sartlar içerir. TaSıma olanakları Malların çıkıS ve varıS yerinin özelliklerine göre taSınan malın taSıma Sekli belirlenir. Çünki Tren yolu olmayan bir yere trenle servis verilemez. Konteyner teçhizatı olmayan bir limana konteyner gönderilemez. Zaman TaSıma acil durumlar dıSında en fazla ekonomik ve en kısa zamanda gercekleStrilmelidir.Bu yüzden acele yapılmıS pahalı yüklemelerden kaçınılmalı iyi planlanmıS ve en ekonomik servis Seçilmelidir. Maliyet Malın değeriyle kıyaslandığında taSımanın bazen malın bedelini bile aStığı görülebilir. Bu durumda hava yolunun karaya göre daha pahalı olduğu ama deniz yolu ve tren yolunun dahada ucuz olduğu görülür. Emniyet Kırılacak dökülecek malların daha dikkat edilerek taşınması gerekir. Bunun çok ötesinde malların sigorta yaptırılması Sarttır. Ayrıca forwarderin mutlaka taSıyıcılara malların taSıma özelliklerini bildirmek zorundadır. SİRKET YAPILARINA GÖRE FORWARDERLER Sirket yapılarına göre forwarderler ikiye ayrılır . Bağımlı forwarderler ve bağımsız forwarderler BAĞIMSIZ FORWARDERLER Sirket yapılarına göre bağımsız forwarderler , herhangi bir Sirket yada guruba bağlı olmadan kendi bulunduğu liman , havalimanı olan noktada bağımsız olarak Forwarderlik yapan Sirketlerdir. Bunlar daha çok yük bazında acente tayin ederler yada edilirler. Bu tür acenteler belli bir guruba bağlı olmamalarına rağmen ilke gereği genelde bir ülke için sadece bir acenteyi temsil edebilirler. Eğer bir ülkede birden fazla acente kullanırsa sonuçta acentelerin ticari olarak karSılıklı bilgi sahibi olması gerekir. Aksi halde anlaSmalarını fes etmeleriyle yada birbirini ögrenip forwaderi uyarmasıyla sonuçlanabilir. BAĞIMLI FORWARDERLER Forwarder Sirketlerinin çoğu bir forwarder Sirketine bağlı çalıSırlar.En fazla rastlanan model ise dünyanın belli baSlı yük hareketi fazla olan noktalarında büyük yük elleçleyen forwarder guruplarının acente Subesi olarak hizmet veren forwarder Sirketleridir. Bunlar bir forwarder gurubunun acentesi halinde calıStığı için yönetimde merkeze bağlı çalıSırlar ve karSılıklı tayin edilen acentelerle taSıma organizasyonlarına girerler. Forwarder çalıStığı ülke ve Sartlarına göre degiSiklik gösterir. Genelde Avrupa ve geliSmiS ülkelerde forwarderler taSımacılık piyasasına tamemen hakimdir. Amerika gibi tüm taSımalar ithalat ve ihracatçı tarafından direkt taSıyıcı firmalar yerine bu servisleri sağlayan Forwarder acenteleri tarafından yapılır. Ama yeni geliSmekte olan ülkelerde piyasa Sartlarının yeteri kadar oluSmadığı dikkate alınırsa Forwarderler için çalıSmak çok zordur. Çünki taSıyıcı Sirketler genelde forwarderleri kendi sırtlarından para kazanan Sirketler olarak gördükleri için uygun navlun ve servis veremedikleri için devre dıSı kalırlar. Forwarder Sirketlerin kurulumunda kurumsallaSan ve servis kalitesi iyi olan Sirketlerin pazar paylarinın daha yüksek olduğu ve daha iyi acenteleri olan Sirketlerin diğerlerine oranla daha iyi iS yaptıkları görülmektedir. FORWADERLERİN ORGANİZASYON SEKİLLERİ Standart bir Forwarderin organizasyon biçimini ve genel özelliklerini vereceğiz. Uluslararası piyasada standart bir Forwarder Sirketinin çalıSma prensipleri aynıdır ve uygulama esasları aynı olduğu için proses dünyanın herhangi bir yerinde değiSmez.Buna göre Forwarder Sirketinin kurulumunu nasıl yapıldığını görmek mümkündür. Freight Forwarder Sirketinin ana olarak üç bölümde inceleyebiliriz. Bunlar sırasıyla pazarlama , operasyon, muhasebedir. Tüm bunları yönetim birimi koordine eder. Bu bölümler özelliklerine göre kara hava deniz hava taSımacılığın gerektirdiği Sekilde ve ülke Sartlarına göre Sekilllenir. Sadece pazarlama bölümü hava ,kara, deniz taSımalarını aynı anda sattığı için çoğu kez SatıS bölümü tekdir. Bölümde yük taSıma servisi pazarlanır ama operasyonları bir bölümde yapılabilir. Ama kara , deniz, hava operasyonları farklılık arz ettiği için ayrı bölümlerde gerçekleStirilir. Tekrar muhasebeleri tek bir muhasebe altında taplanabilir. Sekil 3.3 Forwarderin basit bir organizasyon Seması
Sekil 3.4 Forwarder sirketlerindeki islemler
Daha büyük forwarder Sirketleri gibi ortak bir yönetim biriminin altında pazarlamadan operasyona ve muhasebesine kadar ayrı bolümlere sahip olabilir.Ama pazarlama bölümü arasında bir alıSveriS olması forwarderin pazarlama gücünü dahada artırabilir. Bu bakımdan pazarlama bölümünün tek veri tabanı kullanmasıda uygundur.Birde Forwaderin yurt dıSı acentelere karSı bağımlı bağımsız çalıSma biçimi organizasyona yansır. Çünki bir guruba bağlı forwaderler sürekli iliSki içinde olmalıdırlar. Teknolojik geliSmeler yardımıyla 24 saat bilgi alıSveriSi yapabilir. BÖLÜM 4 KONTEYNER TAŢIMACILIĐINDA FORWARDING Öncelikle konteyner taţýmacýlýđýnýn ne olduđuna kýsaca deđinelim.Ýlk konteyner fikri 1801 yýlýnda Dr.James Anderson tarafýndan ortaya atýlmýţ ve hem tren yolunda hem kara yolunda ţasi üstünde taţýnabilen yük kablarý yapýlmýţtýr. Kara ve tren yoluyla baţlayan bu taţýma ţekli ancak 91 yýl sonra gerçekleţmiţ ve 1960 yýllarda süratle geliţmiţtir. Deniz yoluyla konteyner taţýma ise 1958 yýlýnda baţlamýţ ve Amerika ve Avrupa arasýnda Kontinent limanlarýna yapýlmýţtýr. Ýlk deniz aţýrý konteyner Rotterdam,Bremen limanlarý arasýnda sefer yapan American Sea -Land Konzern ile 1966 yapýlmýţ sonra American Export Isbrandsten lines takip etmiţtir. 240 ile 732 konteyner arasýnda taţýma kapasitesine sahip Norveçe ait Meyer line ve Atlantic Container Line izlemiţtir.[5] O dönemde kullanılan 8x8x35 foot'luk konteyner olmasına rağmen daha sonra 8x8,5x24 foot'luk konteyneri kullanan Matson firması kendine ait köşe kilitleri geliştirmiştir. Yine Matson firması Grace lines konvansiyonel gemi konteyner gemisi haline getirmiş ve 8x8x17 foot'luk konteyner kullanmaya başlamıştır. Herbiri ayrı ayrı ebatlardaki bu konteynerler terminal elleçlemelerinde sorun çıkarmaya başladı. Konteynerlerin standart olması için 1961 yılında American Standart Association tarafından ele alındı. Değişik ölçüdeki bu kablar ISO(International Standart Organization ) tarafindan 1965 yılı sonunda 20'ft ve 40'ft olarak bilinen konteyner ölçüleri standart hale getirdiler. KONTEYNER TAŢIMACILIĐI Konteyner tüm dünyanın kabul ettiği tanıma göre;bir çok heterojen malın tek bir yükleme ünitesine yardım eden, içine konan malların bir kaç indirme bindirme işleminden sonra da taşınmasını sağlayan , hiç bir taşıma aracına bağlı olmayan ve bir araçtan diğerine teknik araçlar yardımıyla kolaylıkla aktarılabilen, büyüklüğü ve dizaynı indirme ve bindirmeye uygun olan, tekrar kullanılabilmesi için gerektiği kadar sağlam yapılan sandık ve taşıma kaplarına konteyner denilmektedir. KONTEYNER ÇEŢÝTLERÝ KURU YÜK KONTEYNERLERİ/[BOX,DRY VAN CONTAINER] Bu tip konteyneynerlerde değişik çesit mal taşınmasında kullanılır. Çesitli malların yüklenebildiği gibi birden fazla yükleyici tarafından doldurabilirler. Zaten dünya pazarında %85'ini box konteynerler oluşturur.[ ÜSTÜ AÇIK KONTEYNERLER/ [OPENTOP CONTAINER ] Daha dayanıklı çelikten yapılan boyutları normal konteynerlere uymayan daha yüksek malların taşınmasında kullanılır.Üstü açık konteynerler yanları ve tabanı çok sağlam yapıdadadır.Üstlerini malların korunması için branda örtülür. Özel tip konteynerler arasında en fazla kullanılan konteyner tipidir. SOĞUTUCULU KONTEYNER / [REFEER CONTAINER ] Soğutma imkanlarına sahip konteynerdir. Soğutma ekipmanı gemide veya terminalde elektrik kullanabilecek şekilde dizayn edilmiştir. Özellikle doldurularak taşınacak olan sebze , gıda, et gibi malların taşınmasında kullanılır. Çelikten elyafla yalıtılmıştır. DÜZ KONTEYNER / [PLATFORM KONTEYNER ] Yan tarafları ve üst tarafları açıktır. Ağaç ve ağaç ürünleri , geniş ve 7yüksek makinalar ve tek parça ağır malların taşınmasında kullanılır. Ön ve arka kapakları çelikten taban ise ağaçtan yapılmıştır. DÖKME MAL KONTEYNERLERİ/ Hububat taţýmasýnda kullanýlmaktadýr. Konteyner üst kýsmýndan tavanýndan doldurulmakta ve arka kapaktaki gözler yardýmýyla açýlýp boţaltýlabilmektedir. TANK KONTEYNERLERİ / TANK CONTAINER Sıvı mamüllerin ve basınçlı gazların taşınması için geliştirilmiştir. Saç ve çelikten imal edilen silindirik yapıda ve dikdörtgen şeklindeki çerçevelerle desteklenmiştir. Kullanılan malzemelere göre konteynerler iki çeşit maddeden yapılmaktadır:[5] Çelik – Saç tan Yapılan Konteynerler , Dünya'da en fazla kullanılan konteyner türüdür. Kullanma oranı %85'dir.Dikdörtgen şeklinde olan konteynerler çerçeveli çelikten yapılmıştır.Çerçeve dışında kalan kısımlar ise kullanılır malzemeye göre ağırlığı değişen bir mm kalınlığında saçla örülmektedir. İki parçalı kapı 270'C de açılabilmektedir.Konteynerin tabanı su girmemesi için tahta ile kaplıdır. Genellikle tahta için çam ve kayın kullanılmaktadır. Tahta kalınlığı ise 30-40 mm'dir. Çerçeve olan çelik ile aralarına lastik konmaktadır. Deniz taşımacılığında konteynerin aşınmaya karşı korunması için suni bir boya ile boyanması yoluna gidilmektedir. Çelik-Saç'tan yapılan konteynerler her türlü araç ve her türlü mesafede kullanılabildiği için hasar oranı çok yüksektir. Ancak çelik saç'tan yapılan konteynerlerdeki hasarlar kolaylıkla giderilebilmektedir. Teneke, saç, çelik gibi malzemelerin fiyatlarının düşük olması bu tip konteynerlerin yapımını teşvik etmektedir. Zaten bu tip konteynerlerin en fazla kullanılır olmasının nedeni sağlamlığı ve ucuz olarak hasarlarının giderilebilmesi imkanının mevcut olmasıdır. Alüminyum'dan Yapılan Konteynerler ; 1996 yılında dünyada kullanılma oranı %14'tür. Alüminyum'un aşınmaya karşı dayanıklı ve çeliğe karşı oldukça hafif olması gibi özellikleri nedeniyle kullanma sahası genişlemiştir. Alüminyum konteynerler iki çeşit olarak yapılmaktadır.Bunların yalnız tavanı alüminyum olanlar yada tavan ve tabanı alüminyum olarak imal edilirler. Konteynerlerin yanlarıda alüminyum olabilir ama hafif olmasına rağmen maliyete yansır. KONTEYNER YÜKLENİRKEN DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR • • • Yüklenecek malların ağırlığı taşıma kabının her tarafına eşit olarak dağıtılmalı • • • Ağır olan mallar tabana, hafifleri daha yukarı konulmalıdır. • • • Yükleme emniyete alınmalı ; taban yan taraflarda, ön ve arka taraflarda özellikle kapıyı emniyete alacak şekilde yüklenmeli • • • Mallarla duvarlar arası boşluklar doldurulmalı • • • Eğer konteyner konan mal sıvı ise bu takdirde çift ambalaj yapılarak akma ,sızma, asgariye indirilmeli. • • • Tehlikeli mal konulmuţsa uluslararasý taţýmacýlýkta kullanýlan iţaretlerle belirlenmeli. • • • Palet dışında bir usulle mal yüklenmişse üst üste gelenler birbirine bağlanmalı böylece yolda konteynerin duvarlarına yapılacak baskı azaltılmalı. • • • Yüklenen miktar konteyner için tesbit edilenden fazla ise bu mutlaka belirtilmelidir. • • • Gerekli haller dışında konteyner ve taşıyıcı araçları taşıma kapasitesini aşacak şekilde yüklenmemeli • • • Konteynerin kapıları ,üst tentesi itinalı sekilde kapatılıp mühürlenmeli , anahtar ve mühür numaraları alınmalıdır. KONTEYNER TAŢIMACILIĐININ DEZAVANTAJTALARI Maliyet; Konvansiyonel gemiden daha pahalı olan konteyner gemileri büyük sermaye birkimlerine ihtiyaç duyar. Konteyner Sayısı; Her taşıyıcı konteyner hattının birden fazla set konteynere ihtiyacı vardır. Her terminalde bir set, gemide bir set omak üzere. Zaten konteyner imalinin maliyetli olmasının yanında düzenli olarak bakım ve onarımlarının yapılması sağlanmalıdır. Konteyner boyutları ; Bazı mallar konteynere girmez, ölçüleri uymaz bu durumda genel kargo gemilerinden başka taşıyıcı bulunmaz.Deniz konteynerleri için ölcüler Ek 1 listede görülebilir. Konteyner doldurması ;Bazen ihracatçı bir liman için yükleme yapacağı zaman malın hacmi konteyner içine konduğunda aşırı boşluklar kalabilir. Buda ihracatçının maliyetine yansır. Konteyner Operasyonu ;Tamemen liman, gemi, Forwarder, tahliye/yükleme ţirketleri, kara nakliyecileri arasýnda uyumlu bir çalýţmayý gerektirir.Forwarder tüm operasyonun her aţamasýnýn aksamadan yürümesini sađlar. KONTEYNER TAŢIMACILIĐININ AVANTAJLARI Ambalajlama Masraflarından Tasarruf; Konteyner zaten yapı itibarıyla ambalaj olma niteliğindedir. Konteyner içindeki yükleri dış etkenlere karşı korur. Bu beraberinde değişik ölçülerdeki malların konteynerin içinde en uygun biçimde yerleştirildiği birim kap haline gelmiştir. Oyuncak, ilaç gibi mallarda ambalaj giderlerini yarı yarıya düşürür. Depolama masraflarından tasarruf;Konteyner biçimi , dış ve iç ölçüleri ve özellikleri nedeniyle depo görünümündedir. Beraberinde malların depolanma masraflarını azaltmaktadır. Yapılan hesablamalara göre, konteyner kullanımı halinde depo yerinden azami tasarruf sağlanmaktadır. Yüklemenin süratlendirilmesi nedeniyle zaman tasarrufu;Konteyner standart olduğu için yükleme birim birim yapılır. Buda hata yapma ihtimalini ortadan kaldırır. Limanda gecikmeyi, sıkışıklığı ve düzensizliği önler. Zaman tasarrufu sağlar. Biçimleţtirme nedeniyle maliyetin azaltýlmasý;Konteyner taţýmacýlýđýnýn en önemli özelliđi parça yüklerin birleţtirilmesi ile yapýlan taţýmacýlýk ţekli oluţudur. Bu arada bu yüklerin tek bir konteyner olarak elleçlenmesi ve muamele görmesi zaman , para tasarrufu sađlar. İşgücü tasarrufu; Konteyner yükleme ve tahliyesi genel kargoya göre daha az işgücüyle daha süratli yapılabilmesi sağlamıştır. Bunun dışında diğer kombine taşımacılık modüllerine adapte olmasıyla yükün nihai noktaya varmasına kadar olan süre içinde azami işgücü tassarrufu sağlar. Özel techizatlarla mekanize olmuştur. Sigorta giderlerinden tasarruf; Konteynerin kendisinin en iyi koruyucu olması nedeniyle hasar ve hırsızlık oranlarında büyük oranda azalma olmuştur. Konteyner taşımacılığında yapılan tecrübelere göre şu hasar türleri tesbit edilmiştir. Konteynerin kaybolması; Fırtınada gemiden düşme, liman terminalinden çalınma .Kırılma ; İçinin iyi istif yapılamadığı hallerde mallar kırılabilir. Paslanma ; Konteyner ile yeni bir zarar tipi,Isı farklarından dolayı iklim değişiklikleriyle birlikte konteynerin içinde terleme olmakta ve dipte su biriintileri meydana gelmektedir. Bu hasar biçimine Sweat damage /terleme hasarı denir.Önleme yolu nem alıcı maddeler veya yeni geliştirilen aletlerdir. Burada hasar ve risklere karşı yapılması gereken sigorta ikiye ayrılır; Taşıma sigortası ;Konteynerin taşınması esnasında kaybolmasını veya hasara uğrama riskini sigorta eder. Taşıyıcının mesuliyet sigortası ;Konteyneri taşıyanın mal sahibine karşı malların sağlam ve zamanında teslimetme yükümlülüğünü sigorta eder. KONTEYNER KİRALAMA Konteyner imalinin maliyetli olmasının yanında düzenli olarak bakım ve onarımlarının yapılması sağlanmalıdır. Bir konteynerin ömrü sadece yedi senedir. Gemi armatörleri bu kadar fazla maliyete katlanmak zorundalar. Hatta konteyner kiralama yoluyla konteyner hatlarının kapasitelerini artırırlar. Yeterli konteyner sahibi olmayan armatörler potansiyel taşıma kapasitelerine göre konteyner kiralarlar. Bunun yanında standart 20' ft bir konteyner USD 3000 ,40'ft konteyner usd 5500 dir. Buradan çıkan hesabla 20' ft konteynerin günlük kirası USD 2.50 40'ft için ise USD 6 olarak hesablanır. Konteyner kiralayıcı firmalar tasıyıcı hatlara değişik sekillerde kiralama yapabilirler. {4} Satış kiralaması:Kiralayan armatör konteyner üstüne kendi tanıtma işaretin koyabilir. Bu tip kiralama beş seneden az olamaz. Uzun vadeli kiralama:Bir ile beţ sene için yapılan kiralama modelidir. Kısa Vadeli kiralama:Altı ile oniki ay için yapılan kiralamadır. Gidiţ geliţ kiralaması:Genelde altı aylık kiralama biçimidir. Gidiţ kiralaması :Sadece otuz günlük kiralamadır. KONTEYNER DEPOLANMASI Çok yönlü ulaţtırma sisteminde konteynerlerin depolanması çok önemlidir.Altyapısı tamamlanmıţ ve tüm bađlantı yolların yapılması gerektiđi önemle hatırlatılmalıdır.Konteyner Deposu /terminalinin özellikleri ;Konteyner bakım onarımı yapılabilmeli , konteyner gümrük maayenesinin yapılabilmesi ,yükün gecici olarak depolanabilmesi., konteynerin doldurulup boţaltılması, konteynerin yüklerinin birleţtirilebilmesi yapılabilmelidir. Konteyner liman iţletmeciliđinin tamemen bilgi iţleme dayalı olduđu görülür.Konteyner terminallerinin esas iţlevi karadan gelen konteyner trafiđini birbirine bađlamaktır.Konteynerlein aktarılması gemiye yüklenmesi ,boţaltılması , kara tasıyıcılarına yüklenmesi, depolanması ,doldurulması ve boţaltılmasını sađlarlar. Konteyner terminallerinin en önemli problemleri yeterli yer bulunmamasıdır. Konteyner dağılımının liman içinde ve dışında yapılmasına göre değişmektedir. KONTEYNER TASIMACILIĞINDA GÜMRÜKLEME Konteyner taţımacılıđında sürekliliđin ve verimliliđin sađlanabilmesi için konteynerlerin sınır kapılarında kontrol edilmesi ve son varıţ yerinde teslim edileceđi adreste açılıp kontrol edilmesi ön koţuldur. Bugün için artık konteynerin transit ülke ve limanlarda kontrol edilmemesi kabul edilmiştir. Konteynerler gümrük idarelerinin kontrolünde doldurulmakta ve mühürlenmektedir. Geçilen ülkelerde sadece mührün saglam olması kontrol edilmekte ve refekat belgeleri, ordino, konşimento, sigorta , menşei ve paket listeleri, faturaları ile konteyner yoluna devam etmektedir. Son varacağı yerde gümrük idaresi tarafından kontrol edilerek konteyner açılır ve mal boşaltılır. Bazı ülkelerde konteyner gümrüklü sahanın dışına beyana esasına göre kontrol edildikten sonra varış noktasına nakledilmektedir. Bazı ülkelerde ise bizdeki gibi nakdi teminat yatırılarak mal nakledilmekdedir. Hatta daha zor olan boş konteynerinde gümrüklü esya olarak kabul edilmesi masraf ve zaman kaybına yolaçmaktadır. Konteyner taşımacılığı sermaye yoğun bir taşımacılık türüdür. İhracat ve ithalatçının uyguladığı alış satış sözleşmelerine göre navlun hareketleri bulunduğu ülkeye sermaye akışına yol açar. Eger ithalatçı FOB mal alır.İhracatçı ise CIF mal satarsa her iki durumda o ülkenin tarafından taşıyıcı ve taşıma şekli belirlenir ve navlun o ülkenin taşıyıcı şirketlerine gider aksi halde ise bulunduğu ülkenin navlun kazancı sadece komisyonlar düzeyinde kalır. Çünki karşı taraf belirlediği nakliyeciye ödediği navlunun ekonomi gelirlerine eksi yazılması normaldir. Konteyner taţimacılıđı beraberinde yeni isdihdam alanları yaratmıţ , gümrük, limanlar, terminaller ona göre dizayn edilmiţtir. KONTEYNER TAŢIMA ŢECENEKLERÝ Konteyner ile taţýma'nýn en önemli özelligi deniz ve kara taţýmalarýnda yüklerin ayný kab içinde zincirleme olarak taţýnmasýna elveriţli olmasýdýr. Zincirleme taţýma yani Multimodal, Intermodal, veya Combined taţýma olarak bilinir.Konteyner için bu düţünüldügünde ise taţýma yere göre Evden eve( House to house ) En fazla olan konteyner taţýmacýlýk ţeklidir. Yükleyici kendi yükünü deposunda konteynere yükler ve gümrük iţlemlerini bazý ülkelerde depoda bazý ülkelerde Limanda yapar. Konteyer tahliye limanýnda açýlmadan alýcýya fabrikasýnda, deposunda teslim edilir. Tır gemi Tır fabrika yükleme limanı boşaltma limanı fabrika Limandan eve( Port to House) Yükleyici malı limana getirir orada konteynere istif eder tahliye limanında konteyner alıcının deposunda açılır. gemi tır yükleme limanı boşaltma limanı fabrika Evden limana (House to Port ) Yükleyici malı deposunda konteynere yükler ve konteyner tahliye limanında açılarak mal sahibine teslim edilir.Çoğu kez yapılan bu taşımalarda tır ile gösterilen ara taşımalar başka ulaşım araçlarıylada yapılabilir.Tren yada uçak gibi tir gemi fabrika yükleme limanı boşaltma limanı NAKLİYAT SİGORTALARI Nakliyat sigortalarında söz konusu nakliyat sigortaları sorumluluk sigortaları olarak ayrılır . Bunun dışında kıymet nakliyatı ,tekne ve navlun sigortalarıda mevcuttur
Şekil 4.2 Deniz sigorta çeşitleri MAL NAKLİYAT SİGORTALARI Malların kara , deniz, hava ve demiryollarında taşınması sırasında meydana gelecek hasar ve kayıpları teminat altına alınır. Taşımanın yapılacağı araç türüne göre değişmekle beraber , genel olarak emtia nakliyatı sigorta teminatlarını üç başlık altında toplamak mümkündür. Tam Ziya ; En dar teminat türüdür. Dolayısıyla en düşük fiyatla temin edilir. Yükü taşıyan aracın fiilen ve mutlaka tamamen hasarlanması sonucunda , taşıyan malların fiilen ve tamemen hasarlanması sonucunda hasar ödenir. Burada tüm avaryalar , masraflar ve kurtarma ile müşterek avarya masrafları teminat haricidir. Dar Teminat ; Taţýmanýn yapýldýđý aracýn hasar görmesi halinde taţýnan deđerlerin hasar görmesi halini temin etmektedir. Taţýma aracýnýn cinsine göre karayolunda Kamyon klozu, denizyolunda FPA(Free particular avarage), demiryolunda demiryolu klozu teminatý adlarýný almaktadýr. Havayolu ile yapýlan taţýmalarda böyle bir teminat yoktur. Hakiki veya hükmü ziya , Bir yada birden fazla kolinin yükleme aktarma veya boţaltma sýrasýnda oldugu gibi tam ziya durumu,kýsmi hasarlar teminat kapsamý dýţýndadýr. Geniţ Teminat ; Geniţ teminat kapsaminda istisna edilen hususlar belirtilir.Bunun dýţýndaki bütün riskler sigorta kapsamýnda yeralýr.Instýtute cargo clouses ;All rissks veya A klozu ‘da denir. SİGORTA TEMİNATININ SÜRESİ Dar teminat ve geniţ teminat ile yapilan sigortalarlarda teminat mallarýn policede gösterilen yerdeki depoyu terketmesi ile baţlar Poliçedeki varýţ yerindeki depoya teslimine kadar sürer.
Ancak malların gemiden boşaltılmasından sonra 60 gün içinde bu teslimatın yapılması gerekir.Ithalat ve ihracatta malların gemiden boşaltılmasını takiben gümrük sahsında geçen bu süre içinde ise dar teminat ile sadece yangın rizikosu teminat altındadır.Geniş teminat verildiğinde ise depodaki bekleme ve alınan tüm teminatlar geçerlidir. Bununla birlikte sigortalı önceden haber vermek kaydıyla ek prim karşılığında bu süreyi uzatabilir.
Bütün teminat gurublarında yapılan sigortalarda malların tehlike dereceleri ilave teminat kapsamına girer.On yaşından büyük tankerlerde ve konteyner taşımacılığı için onbeş yaşından büyük gemilerde yapılan taşımalarda gemi yaş zammı uygulanıyor. Ancak düzenli sefer yapan gemilerde bunu “Liner Certificated” ile belgeledikleri zaman bu ek prim alınmaz.Bu nedenle poliçede taşımayı yapacak geminin mutlaka olması gerekir. Poliçede yapılan taşıma esnasında kapsam dışı aktarmalar ve tamamlayıcı sevkiyatlar için ek prim alınır. GEÇİÇİ POLİÇE ; (Flotan Poliçe) Yukarıda sıralanan hususlardan nakil vasıtası bilgileri ile yükleme tarihi kesinlik kazanmadan sigortanın yapılması gerekli oldugu hallerde ,bankaların akreditif şartı koyduğu durumlarda elde bulunan bilgilerle geçici bir poliçe yapılır ve taşıma şartları kesinleştiği zaman içinde zeyilname, kat’i sigorta policesi düzenlenir. SİGORTA TEKLİFNAMESİNDE BELİRTİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR • • • Sigortalının adı,soyadı, varsa ticari ünvanı • • • Mal cinsi,markası,koli adeti,ağırlığı,ambalaj durumu • • • Sigorta meblağı • • • 4Nereden nereye nakledileceği • • • Nakil vasıtasının geminin ismi , yapım yılı, bayrağı • • • Taţýyýcýnýn adý ve ünvaný • • • Yükleme tarihi • • • İstenilen teminat türü. belirtilmelidir. MESULİYET SİGORTALARI Taţýyýcý veya nakliyeci ister kiţi olsun ister firma olsun kendi sorumluluđunu gerektiren halleri sigorta ettirebilir. Burada verilen teminat dar veya geniţ kapsamlý olabilir. Ancak dar kapsamlý bir sorumluluk sigortasý yapýlmasý halinde buna ilaveten taţýyýcýnýn sorumluluđunu gerektiren türde rizikolara karţýda sigorta yaptýrmalýdýr. GENEL AVARYA (MÜŞTEREK AVARYA) Genel Avarya , müţterek avarya ; Gemi , yük ve navlunun müţterek bir deniz seferi sirasýnda müţterek bir tehlikeye maruz kalmasý halinde onlarý korumak maksadý ile ve makul bir hareket tarzý teţkil edecek ţekilde bile bile fedekarlýk veya masraf yapýlmasý durumunda müţterek avarya , ortak hasar durumunun meydana gelmesidir. Bu durumda dođan zarar , zarar görmeyen deđer arasýnda paylaţýlýr. Mesala geminin batmamasý için kaptanýn talimatýyla bir kýsým yük denize atýlmýţsa gemideki diđer yüklerin kurtulmasý için gerekli ise zarar gören yük sahiplerinin zararý, zarar görmeyen gemi donataný ve diđer yük sahiplerince sahip olduklarý ve kurtardýklarý deđer oranýnda paylaţtýrýlýr.[10] HUSUSİ AVARYA ( KISMİ AVARYA ) Müţterek avarya olmayan sadece bir kaza sonucu meydana gelen bütün zarar kismi avarya kapsamýndadýr. Hükmi tam ziya ;Tekne veya yükün ugradýđý kaza sonucu kurtarýlmasý malýn deđerinden, yapýlacak kurtarýlma masraflarýndan fazla ise kurtarma ekonomik olmamasý dolayýsýyla tam ziya olarak kabul edilmesidir. KONTEYNER DEMURAJI Konteynerler Taţýyýcýlarýn kendilerine aittir.Bu konteynerler ile sürekli mal taţýmasý yapýlabilmesi için konteynerlerin limandan limana oradanda alýcýnýn deposunda yada liman terminal sahasýnda içinin boţaltýlýp bir sonraki yükleme için hazýr edilmesi gerekir. Konteynerlerin içindeki mallarýn boţaltýlmasý bazen alýcýlarýn problemleri yüzünden geç boţaltýlmasýna yol açabilir. Konteynerlerin serbest süreleri taţýyýcý konteyner hatlarýn tarifelerine bađlýdýr. Bu tarifeler tamamen hattýn stratejik planýna, liman durumuna ve acentenin performansýna bađlýdýr. Bu tarifelerde genelde demuraj serbest süresi olarak beţ gün ile iki hafta arasýnda deđiţen günler uygulanýr. Ýlk etabta 20’ e 40’ için 1 hafta ile 2 hafta arasýnda oluţan bir demuraj tarifesi uygulanýr. Şekil 4.4 Örnek bir demuraj tarifesi Taţýyýcý Demuraj Tarifesi 20’/GÜN 40’ /GÜN Serbest süre 10 gün - - Sonraki ilk 5 gün USD 10 USD 20 Devam eden günler USD 15 USD 30 Ama çoğu kez demuraj tarifeleri için taşıyıcılar başlangıçta gemiden tahliye olduktan sonra ordino verirken demuraj deposu alırlar. Bu masraflar konteynerin geç boşaltıldığı takdirde hesablanır ve tutarı kadar kesildikten sonra kalanı iade edilir. Eğer hiç demuraja girmemişse hepsi iade edilir. Taţýyýcýlarýn zamanda boţaltýlmayan konteynerlerden dolayý konteyner posizyonlarýnýn bozulduđu ve ihracat yükü kaybettikleri olur. Acentelerin bu durumda sürekli müţterilerin demuraja düţmesini önlemesi beklenir. Ancak yüksek demuraj tarifesi uygulayan armatöre yaradýđýda görülür.Çünki taţýma esnasýnda kazanýlan navlun alýnan demurajdan daha az ekonomik olabilir.
Terminal
Konteyner
Kara Nakliye
Şekil 4.5 Demuraj günleri Limandan limana (Port to Port ) Konteynerin sadece yükleme limanından tahliye limanına taşınmasıdır.Bu taşıma bir konteyneri dolduracak mal bulunmadiğında birkaç yükleyici aynı konteynere mal koyar ve tahliye limanında boşaltarak mal sahiplerine teslim edelir.
KONTEYNER BELİRLENMESİ Müsteriden yükün özelliklerini alarak doğru doldurma planı çıkarmakla gereksiz yanlış yüklemeler yaparak zaman ve para kaybetmekten kurtulunur. Bilindiği gibi max load yükleme sınırları uluslararası standartlara göre belirlenmiş olup 20' bir konteyner 33 m3 20 ton 40' bir konteyner 66 m3 27 ton alır. Ülkelerin kendi kara nakliye sınırları aşılmadığı sürece bu yükleme tonajları dikkate alınır. Bunun yanında üstüste yüklenmiyecek mallar olduğu zaman konteynerin sadece taban alanını hesab etmek gerekir. Buda standart olarak tüm konteynerlerde konteyner içi ölçüleri dikkate alınmalıdır. Özel konteyner doldurmalarında öncelikle Opentop konteynerlerde tek parça olan yükler ağır tonajlı mallar konteynerin kapısından sokulamadığı hallerde konteynerin üstünden vinçle yüklenir. Bunda dikkat edilmesi gereken malın kaymasını ve zarar görmesini engellemek için çok iyi bağlaması yapılmalıdır. Flatrack konteynerlerde ise yan ve üstler açık olduğu için sadece yanlara korkuluk olarak metal demir engeller koyulabilir konteynerin yanlarındaki konteynerlere zarar vermemesi ve kaymaması için. Bu konteynerlerin ön ve arka taraflarının kapakları sabit yada açılabilir olduğu için yükün yandan yada önden konulma durumu vardır. Genelde büyük tek parçalar bunlar yanlardan ve üsten konteynerin standart boyutlarını geçebilir. Bu taşma için bütün taşıyıcı konteyner hatları kaybedilen konteyner TEU ölçüsüne göre navlun farkı alır. Diger platform konteyner doldurmalarında ise flat rackt konteyner gibi olup sadece konteynerin sadece bir platform şeklinde olmasından kaynaklanan lashing esnasında yükün tabana sabitlenmesidir Forwarder ţirket çođu kez bu iţlemlerin bir yada birkaçýný farklý farklý ţirketlerden alabileceđi için armatör, line, acenteler, stevedorlar , forwarderler, kara nakliyecileri arasýnda iţlemlerin eksiksiz yürümesini sađlamak zorundadýr. Bu taţýma operasyonlarý sýrasýnda meydana gelebilecek sorunlara acil çözüm bulmalý ve taţýmayý en iyi ţekilde gerçekleţtirmek zorundadýr. Pazarlama departmanı veya acenteleri aracılıgıyla bağlanan yükün gemi programına göre konteyner içine doldurulması gerekir. TASIYICILAR ACENTELER FORWARDERLER VE DIGERLERI TAŞIYICILAR Forwarder ţirketlerinin konsolide yaptýklarý hatlar bunlar konteyner taţýyýcý hatlarý veya konferanslarý olabilir.Dünyanýn en fazla hareketli ve kapasitesi yüksek limanlarý arasýnda konteyner taţýmacýlýđý yapan konteyner hatlarý oluţmuţtur. Bunlar düzenli servis veren ve konteyner sayýlarý bazýlarýnýn 300.000 TEU ’yu geçer. Son yýllarda rekabet ve pazar ţartlarýndan dolayý ţirketler birleţme veya konferans yoluyla servis vermeye devam etmitler. Taţýyýcýlar dünyanýn her yerinde tam bir rekabet içinde olduklarýndan sürekli olarak servis kalitesi ve navlun uygunluđu pazar paylarýný belirler. Dünya çapýnda önemli taţýyýlar Ek 2 verilmiţtir . ACENTELER Taţýyýcýlar taţýma yapýlan noktalarda acenteleri aracýlýgýyla aracýlýđýyla servis veririler.Ţirketin politikasýna uygun olarak acente tayin ederler.Bu ţirketler tasýyýcýlarýn bütün operasyonel ve pazarlama fonksiyonlarýný bađlý bulunduklarý liman için yerine getitirler.Dünyanýn deđiţik nokta limanlarý arsýnda taţýma yapan hatlarýn bütün buralarda kendi ofislerini açmalarý cok pahalý ve masraflýdýr.Oysa bunun yerini ayný hizmeti sađlayacak ţekilde organize olan sirketlere temsilcilik vererek onlarý kendi hatlarý için birer ofis haline getirirler.Bu tamemen acentenin o liman için uygun acente bulmasý ve ona yetki vermesidir. FORWARDERLER Daha önce bahsettiğimiz nakliye organizasyonu saglayan ve müsterilerin taşımaları tasıyılardan aldıkları uygun taşıma servisleriyle gerçekleştiren şirketlerdir.Türkiye’ ki önemli Forwarder’ler Ek 3 verilmiştir. TAHLİYE ŞİRKETLERİ Stevedor olarak bilinen gemi boţalma yükleme ve terminal hizmeti sađlayan tirketlerdir.Bu ţirketler tamemen geminin operasyonu gerçekleţtiren ţirketlerdir. GÜMRÜKLEME ŢÝRKETLERÝ Gelen ithalat ve ihracat yüklerinin gümrüklü sahaya indikten sonra ithalat gümrüklemesini yada ihracat yüklerinin gerekli iţlemlerini yapan ţirketlerdir. Bulunduđu ülkenin kanun ve hükümleri ile belirlenen yetkiler dahilinde calýţýr ve ithalatçý ve ihracatçý firmalarýn bütün gümrük iţlerini yaparlar. KARA NAKLIYE FİRMALARI Son yıllarda özelllikle konteyner taşımacılığında gemiden müşterinin deposuna yada terminalden gemiye , depoya taşınmasında , çekiciler, treyler kullanılır. Bu taşımaları yapan şirketler bazen bağımsız bazen birlik halinde taşıyıcı şirketin yan bir şirketide olabilir. LİMAN İŞLETMELERİ Gemilerin konteynerleri yükleyip boţalttýđý limanlar olup konteyner elleçlenmesi için dizayn edilmiţ Konteyner vinçleri olan limanlardýr. Ana gemiler ve besleyici gemilerin yanţýp konteyner tahliye ve yükleme yaptýđý limanlardýr. Dünyanýn her yerinde çok hýzla geliţen ve ţekline ayak uyduran limanlar serbest bölge statüsünde calýţýrlar. DEPOLAMA ŢÝRKETLERÝ Boţ konteynerlerin stoklandýđý gümrüklü , gümrüksüz mallarýn depolandýđý toplanýp dađýtýldýđý ţirketler olup bagýmsýz yada bir nakliye firmasýnýn bünyesinde olabilir. KOMBİNE TAŞIMA SİSTEMLERİ Konteyner taţýmacýlýđýný havayolu hariç deniz,kara,tren yoluyla yapýlabilir.Artýk genel kargo yük hareketleri konteynerlenebilen bütün mallarýn bu kablarla taţýnmasýný sađladýđý için artýk büyük tonlardaki dökme mallar içinde kullanýlmaktadýr. Ýnsan gücüne karţýlýk mekanik güçlerin kullanýlmasý iţin verimini ve hýzýný artýrmýţtýr.Zincirleme taţýma olarak tanýmlanan kombine taţýmacýlýkta birden fazla nakliye metodunu kullanýlabilir.Mesala Piggy back denilen taţýmacýlýkta vagon sasi üzerinde kamyon ile birlikte taţýnmasýdýr.RORO denilen taţýmalarda saţi üzerinde konan konteyner saţi ile birlikte gemiye bindirilmektedir. Multimodal ,Intermodal taţýmalarda gaye emniyetli süratli ve ekonomik bir taţýnma sađlanmasýdýr.Taţýmanýn geliţtirilmesi evden eve tabir edilen üretim yerinden tüketim noktasýna kadar en uygun araçlarla taţýmanýn sađlanmasýdýr. Tek bir dökümanla yapýlabilen bu taţýma aktarmalarda evrak yanlýţlýklarýnýn önüne geçmekle zaman tasarrufu sađlamaktýr. Kombine taţýmacýlýk forwarderlerin koordine ettiđi bir organizasyon olduđu için bađlý bulunan ülkenin taţýma olanaklarý önemlidir. Taţýma maliyetlerini etkileyen kara ve tren yollarý alternatif olarak deđerlendirilecektir. KONTEYNER HAT TAŢIMACILIĐI Konteyner taţýmacýlýđýnýn gittikçe büyümesi ve geliţmesi beraberinde düzenli olarak limanlar arasý konteyner taţýyan bir çok hat oluţturmuţtur. Bunlar yük hareketi fazla olan limanlar arasýnda servis veren armatör ţirketi yada ţirket gurublarýdýr.Gemi kapasiteleri hattýn kapsitesine bađlý olarak 100 TEU kapasiteli Besleyici gemiden baţlayýp 5000 TEU kapasitesine ulaţan Ana gemiye kadar ulaţmaktadýr. Hat bazen tek bir armatöre bağlı olduğu gibi bazende aynı limanlar arasında çalışan birden fazla armatörün biraraya gelmesiyle kurulan konferanslar halinde olmaktadır. Son yıllarda armatörler kendi aralarında anlaşarak navlun rekabetini kontrol altına alan anlaşmalar yapabilmektedirler.Bunlar piyasa şartlarına bağlıdır. Dünyadaki ticaret alanındaki gelişmeler ve rekabet şartları taşıyıcı şirket evliliklerine yol açmış ve çok yakın gelecekte taşıyıcılar birleşerek büyüme yoluna gideceklerdir. KONTEYNER TAŢIMACILIĐINDA AKTARMA
FREIGHT FORWARDER ŞİRKETLERİNDE BÖLÜMLER PAZARLAMA BÖLÜMÜ Taşıma servisini pazarlar.Tüm ithalatçı ve ihracatçılara navlun uygun şartlarda taşıma servisi sunar ve anlaşmalar yapar.Konteyner ile yapılan bütün taşımaları pazarlayan ithalatçı ve ihracatçıların yüklerini taşımak üzere multimodal taşıma seçenekleri oluşturan bölümdür.Konteyner hatlarıyla daha iyi servis şartlarını oluşturmak ve buna dayalı kontratlar yapmak bu bölüm tarafından yapılır.Yurt dışındaki acentelerin tayini ve acentelik şartlarını oluşturur. Firmanın stratejisini olusturur,hedeflerini belirler.Deniz taşımacılığı çok spekülatif bir pazar olduğu için sürekli piyasayi takip etmesi ve navlunlarını ve servislerini gözden geçirmesi gerekir. Müşterilerine sürekli bilgi sağlaması gemi tarifelerini ve navlunları sirküle etmesi gerekir. Firmanın tanıtımını ve reklam çalışmalarını planlar.Rakip forwarderlere göre sürekli iyi servis ve navlun vermek zorundadir.Piyasa kurallari gereği takip edilmeyen bir müşteri bir başka taşıyıcıya yükleme yapabilir.Müşterilerin sürekli takip edilmesi ve ziyaretler ve görüşmelerle varsa aradaki sorunların bekletilmeden çözülmesi gerekir. Pazarlama bölümünün yeni müşteriler bulması ve onlara servis sunması gerekir. Süreklilik sağlamak için kaliteli ve planlı bir pazarlama servisi oluşturulmalıdır. NAVLUN SATIŞI VE PAZARLAMA
Müşterilere navlun ve servis satışı Şirketin sahip olduğu müşterilerin yüklerini konteyner ihtiyaç ve isteklerine göre servis oluşturma ve bunların teklif şeklinde müşterilere geçilmesi .
Ţekil 5.2 Navlun teklifi verilmesi Onun dışında yeni firmaların navlun taleplerini karşılamak ve uygun konteyner servisi oluşturmak tasıyıcılara ve rakip forwarderlere göre daha iyi bir teklif hazırlayabilmek.
Forwarding acentelerine navlun satışı 14. Yurt dışındaki acentelerin konteynerli yükleri için bağlı bulunan limanlar arasında ve terminal ,iç nakliyeler ve özel isteklere göre navlun oluşturur ve acentelere verilir . Acenteler kendi ülkelerindeki müşterilere bu navlunları verirler kabul edildiği takdirde yükleme gerçekleşir
ALIŞ VE TARİFELER Tasıyılardan navlun alışları Forwarderin müşterilerine taşıma organizasyonu sağlayabilmesi için önce bunu konteyner hatlarından sağlaması şarttır.Forwarderin bağlı bulunduğu bölge ve ülkeden diğer limanlar arasındaki bütün hatlara ait navlun ve şartları elinde bulunmalıdır.Eğer elinde yoksa bunu taşıyıcılardan talep eder. Acentelerden navlun alışları Eğer taşımanın karşı tarafından daha iyi bir navlun oluşturma imkanı varsa o liman için acentesinden yardım ister ve navlun oluşturmasını ister.Forwarderlerde yükleme kapasitesi ile navlun doğru orantılıdır. Güçlü acenteleri olan forwarder bunları kullanır ve rakiplerine göre daha iyi navlun alışı yaparlar.
Forwarderlerden navlun alışı
Piyasa şartlarından dolayı taşıma noktalarında taşıyıcıların vereceği navlunlardan daha iyi şartlara sahip o |
